Tarım-gıda Tedarik Zincirinde Ağ Tasarımı ve Optimizasyonu: Bir Meyve Suyu İşletmesi Örneği

Abstract

Tarımsal gıdalara ulaşamamak günümüzde yaygınlaşmaya başlayan büyük bir sorun haline gelmiştir. Tarımsal gıda tedarik zincirleri, gıda güvenliği ve halk sağlığı ile ilgili sorunlar nedeniyle son yıllarda tüketiciler, firmalar, devlet kurumları ve araştırmacıların daha fazla ilgisini çekmektedir. İnsanların yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmesi için en önemli ihtiyacı olan tarımsal gıdaların tedarik süreci çerçevesinde son yıllarda tüm dünyanın ilgisini çeken sürdürülebilirlik konusuna da yer verilmelidir. Bir tarımsal gıda tedarik zincirinin sürdürülebilirliğini etkileyen en kritik faktörlerden biri ağ tasarımıdır. Bu yüzden, tarımsal tedarik zincirlerinin tasarımı ve işletilmesi daha sıkı düzenlemelere tabi olmalıdır. Bu çalışmada, gıda tedarik zincirlerinin tasarımı için öncelikle operasyonel araştırma yöntemlerinin bir literatür incelemesi verilmiş ardından şeftali suyu ürünlerinin tedarik zinciri sürdürülebilirliği için yeni bir kapalı döngü ağ tasarımı uygulaması sunulmuştur. Şeftali suyu tedarik zinciri ağ tasarım modeli, karma tamsayılı doğrusal programlamaya dayalı olarak kârı maksimize etmek üzere formüle edilmiş ve sayısal bir örnek yardımıyla GAMS programında çözülerek doğrulanmıştır. Önerilen model, çiftçi-tedarikçi seçimi, taşıma ve dağıtım sorunlarını ele alırken geri dönüşüm süreci ile maliyet düşürme, çevrenin korunması ve atıkların ekonomiye kazandırılması faaliyetlerini ön plana çıkarmaktadır. Modelin çözüm sonuçları, ele alınan gıda- tedarik zincirinde en fazla mali giderlerin satın alma kalemi olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan duyarlılık analizi ile çiftçilerden yeterli arz sağlanması yoluyla daha kısa tedarik zinciri oluşturmanın işletmeye hem ekonomik hem de çevresel olarak katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştırLack of access to agriculture-based food has become a major problem that is becoming increasingly widespread. Agri-food supply chains have attracted growing attention from consumers, companies, government agencies, and researchers in recent years due to problems with food safety and related public health issues. Sustainability, which has attracted global attention in recent years, should also be included within the optimal framework of the process of supplying agricultural food, which is among the most important needs people face in order to live healthy lives. One of the most critical factors affecting the agri-food supply chain’s sustainability is network design. Therefore, the design and operation of agri-food supply chains should be subject to stricter regulations. In this study, we conduct a literature review of operational research methods used in the design of agricultural food supply chains, and present a new, closed-loop network design application for supply chain sustainability of peach juice products. The peach juice supply chain network design model was formulated using linear programming to maximize profit and was verified using the GAMS program with the help of a numerical example. The proposed model framework highlights cost reduction activities within the recycling process, protecting the environment, and recovery the waste to the economy while addressing farmer?supplier selection, transportation, and distribution problems