Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Yeterlikleri Açısından Gelişmiş Ülkeler ile Türkiye’nin Karşılaştırılması

Abstract

Farklı amaçlar için gerekli olan gayrimenkul değerinin tahmin edilmesi için gerekli yeterliğe, yeteneğe ve deneyime sahip olan ve bu tahmini gerçekleştirirken de bağımsız, tarafsız ve objektif davranacağı beklenen kişilere “değerleme uzmanı” adı verilir. Bir gayrimenkulün değerinin ne olduğundan ziyade o gayrimenkule ilişkin belirli bir değerin (Örneğin; alternatif kullanım değeri, zorunlu satın alma değeri, mevcut kullanım değeri, piyasa değeri, artık değer, kullanımdaki değeri vd.) ne olduğu sorusu daha doğru olacaktır. Bu tür bir sorgulama özel uzmanlık bilgisi gerektirir ve bu noktada gayrimenkul değerleme uzmanları devreye girer. Gayrimenkul değerleme uzmanının değer konusuda bir yargıya varabilmesi için gayrimenkulün inşaat biçimi, malzemesi, araştırma yöntemleri, hesaplama, hukuk, finansman, ekonomi, raporlama, müzakere ve daha birçok konuda yetenek ve bilgi sahibi olması gerekir. Bu yeterliliklerin değerleme uzmanlarına kazandırılması için farklı ülkeler farklı gereksinimler tanımlamıştır. Bu çalışmada üç farklı kıtadan dört farklı ülkede değerleme uzmanlığı için tanımlanan şartlar araştırılmıştır. Amerika kıtasından Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada, Asya kıtasından Japonya ve Avrupa kıtasından Türkiye (Asya ve Avrupa arasında köprü), gayrimenkul değerleme uzmanı olabilmek için gerektirdikleri şartlar ve bu konuda sorumlu kuruluşlar açısından incelenmiştir. Gayrimenkul ile ilişkili tasarruf ve işlemlerde bulunan paydaşların finansal problemlerle karşı karşıya kalmaması, gayrimenkul sektörünün neden olduğu ekonomik çöküşlerin geçmişte olduğu gibi tekrarlanmaması açısından gayrimenkul değerleme büyük önem arz etmektedir. Dünyada yaşanan finansal krizlerin çoğunda başlıca sebeplerden biri olarak karşımıza çıkan gayrimenkul değerleme konusundaki eksiklikler, değerleme konusunda düzenleyici kurumlar ve ciddi eğitim ve yetkilendirme süreçleri ile giderilebilir. Bu noktadan hareketle, Türkiye’de uluslararası standartlar dikkatlice incelenmeli, ulusal değerleme standartları tanımlanmalıdır.

Real estate appraiser is the person that is expected to have the essential qualifications, ability, and experience and act in a manner that is independent, fair, and objective while performing the profession. It is more proper to inquire a specific value of a real estate (e.g. alternative use value, compulsory purchase value, existing use value, market value, residual value, value in use etc.) than just looking into its value not specified. Such an inquiry requires professional knowledge that real estate appraisers (valuers) possess. A real estate appraiser must have competency and knowledge about construction type, construction materials, research methods, calculation, law, finance, economics, reporting, negotiation, and other required skills in order to come up with a value estimate. Different countries have defined different requirements to become real estate appraiser. In this paper, four countries from three continents have been selected to investigate the qualifications required to be a real estate appraiser. United States of America, Canada, Japan, and Turkiye (the bridge between Asia and Europe) have been analyzed with respect to their requirements to obtain real estate appraiser qualification and responsible institutions.Real estate apparaisal is of great importance in terms of avoiding the stakeholders, that perform activities and transactions related to real estate, from financial problems, reoccurance of economic depressions that real estate sector caused. The deficiencies in real estate appraisal practice that had been confronted among the primary reasons for most of the financial crises in the world can be resolved by means of regulatory instutions about appraisal practice and serious education and certification processes. From this point of view, the international standards should be examined with great importance and national appraisal standards should be developed.