Air Quality of Bursa: Temporal and Spatial Evaluation of PM10, PM2.5, NO2 and SO2 Pollutants Using IDW Geostatistical Technique

Abstract

En önemli çevresel sorunlardan biri hava kirliliğidir. Bu sorun, çevreye ek olarak insan sağlığını da olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, Türkiye'nin Bursa ili sınırları içinde 2022 yılına ait partikül madde 10 (PM10), partikül madde 2.5 (PM2.5), kükürtdioksit (SO2) ve azotdioksit (NO2) kirleticilerinin mekânsal ve zamansal analizi yapılmıştır. Şehirdeki hava kalitesi izleme istasyonlarından elde edilen 24 saatlik ölçümler kullanılarak aylık ve mevsimlik hava kirliliği haritaları oluşturulmuştur. Bu haritaların oluşturulmasında PM10, PM2.5, SO2 ve NO2 verileri kullanılmıştır. Kirlilik haritaları, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporunda belirtilen kriterler ile Avrupa Birliği ve ulusal mevzuat tarafından belirlenen sınır değerler baz alınarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, yaz aylarında kirletici miktarı kış aylarına göre daha düşüktür. Yaz aylarında PM10 ortalama olarak 39.32 μg/m³ iken, kış aylarında ulusal mevzuatı %3.09 oranında aşmıştır. Ortalama yaz mevsiminde değerlendirildiğinde, PM2.5 ve SO2 konsantrasyonları sırasıyla 19.29 μg/m³ ve 5.82 μg/m³ olarak gözlemlenmiştir. Buna karşılık, kış mevsiminde PM2.5 ve SO2 konsantrasyonları sırasıyla 47.30 μg/m³ ve 11.07 μg/m³ olarak bulunmuştur. PM2.5 için ulusal mevzuatta yasal bir sınır bulunmamaktadır. SO2'nin belirlenen yasal mevzuatın altında olduğu tespit edilmiştir. NO2 yaz aylarında ortalama olarak 25.13 μg/m³ iken, kış aylarında ulusal mevzuatı %9.74 oranında aşmıştır. Bölgedeki kirleticilerin ana kaynakları incelenmiş ve bulgulara göre şehrin sanayi bölgesi olması ve yüksek trafik yoğunluğu gibi faktörlerin kirleticileri artırdığı belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonuçları, Bursa'da hava kirliliğinin önemli bir sorun teşkil ettiğini göstermektedir.