Tez Koleksiyonu

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.13091/10

Browse

Now showing 1 - 20 of 24

Banka Kredi İşlemlerinde Süreç Madenciligi Kullanımı /
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Yazıcı, İbrahim Ethem; Engin, Orhan
Son yıllarda karmaşık süreçlerin analizinde kullanılan, şirketlere, iş süreçlerinin yönetimi ve geliştirilmesinde büyük katkıda bulunan süreç madenciliği, dünya çapında uygulanmaktadır. Süreç madenciliğinin adımları ve nasıl iş süreçleriyle birlikte analiz edileceği konusunda çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Farklı sektörlerde, maliyetlerin azaltılması, süreç iyileştirmelerinin yapılması ve özellikle sürelerin kısaltılması noktasında süreç madenciliği büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, banka tarafından en çok kullanılan ve diğer işlerden daha karışık olan banka işletme kredilerinde, süreç madenciliği metodolojisinin kullanılacağı gösterilmiştir. Bu araştırmada, bankacılık sürecinde tıkanıklıkların, uzun zaman alan sürelerin, iş akışının ve kaynak istatistiklerinin gösterilmesi ve çözüm önerilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Öncelikle süreç madenciliği konusunda literatürde yapılan araştırmalar incelenmiş sonrasında süreç madenciliği aşamaları, banka işletme kredilerinde uygulanmıştır. Bilgi teknolojileri bölümü ile yapılan çalışmalarla veriler temin edilerek, süreç madenciliği kurallarında işlenmesi ve görselleştirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca süreç madenciliği uygulamasında, birçok analizler çıkarılmış ve bunların yorumlanması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, banka işletme kredi işlemlerindeki süreç madenciliğinin kurumsal süreçlerin iyileştirilmesinde ve verimlerinin arttırılmasında önemli bir metodoloji olduğunu göstermiştir.
Bir Finans Kurumunda Bpmn 2.0 ile İş Süreç Modelleme ve Kritik Performans Göstergelerinin Oluşturulması
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Çıraklı, Hüseyin Çağrı; Sarucan, Ahmet
Günümüzde globalleşmenin sonucu olarak, bir kuruluşun iş süreçlerinin etkin yönetimi daha önem kazanmıştır. Ancak ürün tiplerindeki artış, hızlı bilgi transferi ihtiyacı gibi sebeplerden dolayı süreç yönetimi özellikle finans kuruluşları için çözülmesi zor olan bir problem haline gelmiştir. Bundan dolayı bu tür problemlerin çözümünde tanım tabanlı ve evrensel dil standartlarının uygulandığı yöntemler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, finans kurumları için uygulanan iş süreçleri yönetim sistemleri ele alınmıştır. Problemin çözümünde BPMN 2.0 standartlarına uygun uluslararası piyasada geçerliliği olan diğer uygulamalar incelenmiş ve bunun finans kurumlarına uygulanabilirliği esas alınmıştır. Ayrıca İş Yönetim Sistemleri ile alakalı detaylı analizler yapılmış ve performans ölçümlerinin önemli olduğu ve her sürecin kendi içerisinde tanımlanması gerektiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde oluşturulan İş Yönetim Sistemleri altyapısının uygulamasında müşteri memnuniyetinin büyük önem arzettiği "Senin Bankan Hesap Başvuru" süreçleri değerlendirilmiş ve performans göstergeleri gösterilmiştir.
Bir Mermer Fabrikasında Çalışma Duruşlarının Ergonomik Risk Analizi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2021) Şevik, Büşra; Peker, Ahmet
Mermer sektöründe çalışan işçilerde kas iskelet sistemi rahatsızlıkları (KİSR) sıklıkla görülmektedir. Bunun nedeni emek yoğun bir çalışma hayatı, ergonomik koşulların yetersizliği, ağır kaldırma, fiziksel zorlanma, stres, sık ve tekrarlı hareketlerin fazlalığıdır. Bu çalışmanın amacı, bir mermer işletmesindeki işçilerin çalışma duruşlarının analiz edilmesidir. 50 işçiye sahip bu mermer işletmesinde işçilerin çalışma duruşları Quick Exposure Check (QEC), Rapid Upper Limb Assessment (RULA) ve Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Anketi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Fabrika 3 bölümden oluşmaktadır. Katrak, Fayans ve Este. Katrak bölümünde insan gücüne pek ihtiyaç duyulmadığından çalışmamıza dahil edilmemiştir. Fayans ve Este bölümlerinde toplam 13 istasyon bulunmaktadır. QEC yöntemine göre Kesme 1, Kesme 2 ve Cilalama 1 istasyonları hariç kalan 10 istasyonda sorunlar tespit edilmiştir. RULA yöntemine göre Kesme 1 ve Kesme 2 istasyonları hariç kalan 11 istasyonda sorunlar olduğu görülmüştür. Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Anketi yöntemine göre Kesme 1, Kesme 2 ve Köprülü Kesme istasyonu hariç kalan 10 istasyonda sorunlar tespit edilmiş ve işçilerin çeşitli vücut uzuvlarında ağrılar olduğu saptanmıştır.
Bütünleşik Üretim ve Dağıtım Çizelgeleme Problemleri için Çözüm Yaklaşımları
(Konya Teknik Üniversitesi, 2021) Yağmur, Ece Çetin; Kesen, Saadettin Erhan
Günümüzde rekabetin işletmelerden çok işletmelerin tedarik zincirleri arasında gerçekleştiği düşünüldüğünde, tedarik zincirinde yer alan fonksiyonların etkin bir şekilde yönetilmesi işletmeler açısından oldukça önemsenmektedir. Üretim ve dağıtım, tedarik zincirinde yer alan iki temel fonksiyondur. Geleneksel yaklaşımda bu fonksiyonlar bireysel olarak değerlendirilmekte ve hiyerarşik olarak ele alınmaktadır. Hiyerarşik bir şekilde alınan bu kararlar sistemin bütünü açısından en iyiyi garanti edememektedir. Bu nedenle tedarik zinciri açısından bütünsel en iyiye ulaşmak için üretim ve dağıtım operasyonlarının bütünleşik bir şekilde ele alınması gerekmektedir. Ekonomik avantajlarının yanı sıra gerçek hayatta üretim ve dağıtım operasyonlarının bütünleşik olarak ele alınmasını zorunlu kılan bazı durumlarla karşılaşılmaktadır. Çabuk bozulan ve zamana duyarlı ürünlerin üretimi ve dağıtımı bu uygulama alanlarından birisidir. Yapılan tez çalışmasında operasyonel düzeyde üretim ve dağıtım operasyonlarının bütünleştirilmesi incelenmiştir. Üretim aşamasında üretim çizelgeleme problemini dağıtım aşamasında ise araç rotalama problemini bünyesinde barındıran bu problem literatürde "Bütünleşik Üretim ve Dağıtım Çizelgeleme (BÜDÇ) Problemi" olarak adlandırılmaktadır. Tez çalışmasında BÜDÇ kapsamında üç farklı problem ele alınmıştır. Permütasyon Akış Tipi Üretim Ortamı ile Tek Araçlı Dağıtım Ortamını içeren BÜDÇ (PAT_TA) Problemi olarak ifade edilen ilk problemde siparişlerin seri olarak yerleştirilmiş tüm makineleri aynı sırada ziyaret ettiği permütasyon akış tipi üretim ortamı ve sınırlı kapasiteye sahip tek araçla teslimatlarının yapıldığı bir dağıtım ortamı incelenmiştir. Permütasyon Akış Tipi Üretim Ortamı ile Çok Araçlı Dağıtım Ortamını içeren BÜDÇ (PAT_ÇA) Problemi olarak ifade edilen ikinci problemde ilk problemin daha genel bir hali dikkate alınarak aynı üretim ortamı ile heterojen kapasiteli birden fazla aracın olduğu dağıtım ortamı incelenmiştir. Son olarak; Atölye Tipi Üretim Ortamı ile Çok Araçlı Dağıtım Ortamını içeren BÜDÇ (AT_ÇA) Problemi olarak ifade edilen üçüncü problemde ise siparişlerin makinelerdeki operasyon sıralarının birbirinden farklı olduğu atölye tipi üretim ortamı ve heterojen kapasiteli birden fazla aracın bulunduğu dağıtım ortamı incelenmiştir. Her üç problemde de araç sayısının sınırlı olması nedeniyle bazı müşteri siparişleri belirtilen teslim tarihinden sonra teslim edilebilmekte, dolayısıyla bu siparişler için gecikmeler oluşmaktadır. PAT_TA ve PAT_ÇA Problemlerinde müşterilerin teslim tarihlerinin yeterince büyük olduğu durumda taşıma sürecinin mümkün olan en kısa sürede tamamlanması istenmektedir. Dolayısıyla PAT_TA ve PAT_ÇA Problemleri için amaç, toplam tur zamanı ile toplam gecikme toplamının en küçüklenmesi olarak ele alınmıştır. AT_ÇA Problemi ise çevresel faktörler de probleme dahil edilerek araçlar tarafından havaya salınan toplam CO2 emisyonu ve maksimum gecikmenin en küçüklenmesi şeklinde çok amaçlı bir yapıda incelenmiştir. Her üç problemde de sistemdeki araçlar planlama periyodu boyunca birden fazla kez kullanılabilmektedir. Tez kapsamında incelenen problemler literatürde daha önce çalışılmamıştır ve ilk kez bu tez çalışmasında incelenmiştir. PAT_TA Problemi için öncelikle problemin varsayımları ve kısıtları tanımlanarak Karma Tamsayılı Doğrusal Programlama (KTDP) modeli geliştirilmiştir. Ardından problemin NP-zor yapısı nedeniyle büyük boyutlu problemler için makul sürelerde optimal ya da optimale yakın çözümlerin elde edilmesi amacıyla Memetik Algoritma (MA) yaklaşımı önerilmiştir. PAT_TA Problemi için önerilen çözüm yöntemlerinin performanslarını değerlendirmek amacıyla 1080 adet test problemi müşteri sayılarına göre küçük, orta ve büyük boyutlu olmak üzere oluşturulmuştur. İncelenen 1080 örneğin sadece 256 tanesinde CPLEX ile üç saat süre sınırı içerisinde optimal çözüm elde edilebilmiştir. Bu 256 örneğin 243 tanesinde MA ile optimal çözümlere saniyelerle ifade edilen oldukça kısa sürelerde ulaşılmıştır. Orta boyutlu problemlerde CPLEX ve MA'nın göreli performansları birbirlerine oldukça yakınken çözüm süreleri değerlendirildiğinde MA'nın çözüm süresi açısından oldukça etkin olduğu görülmüştür. Büyük boyutlu problemlerde ise CPLEX hiçbir örnekte optimal çözüm elde edememiş bununla birlikte üç saatlik süre sınırı içerisinde CPLEX'in göreli performansı MA'ya göre oldukça düşük bulunmuştur. PAT_ÇA Problemi için geliştirilen Karma Tamsayılı Programlama (KTP) modeli doğrusal olmadığından model önce doğrusallaştırma kısıtları ile doğrusal hale getirilmiş ardından PAT_TA Problemi için geliştirilen MA yaklaşımı sistemde birden fazla araç olduğu için PAT_ÇA Problemine göre yeniden uyarlanmıştır. PAT_ÇA Problemi için geliştirilen 1980 test problemi üzerinde CPLEX ve MA'nın performansları değerlendirilmiştir. CPLEX, PAT_TA Problemi için tüm örneklerde üst sınır elde edebilirken PAT_ÇA Problemi için üretilen 720 adet büyük boyutlu örneğin sadece 388 tanesinde verilen süre sınırları içerisinde bir üst sınır elde edebilmiştir. Bununla birlikte PAT_TA Problemi için küçük boyutlu problemlerde CPLEX tüm örnekler için optimal çözümü elde edebilirken PAT_ÇA Problemi için 180 adet küçük boyutlu problemin 145 tanesinde optimal çözüm elde edebilmiştir. Sonuç olarak sistemdeki araç sayısının birden fazla olmasının problem karmaşıklığını artırdığı gözlenmiştir. PAT_ÇA Problemi için önerilen MA ile optimali bilinen 145 örneğin hepsinde optimal değerler saniyelerle ifade edilen oldukça kısa sürelerde bulunmuştur. MA ile CPLEX'in göreli performansları değerlendirildiğinde orta boyutlu problemlerde PAT_TA Problemi için yakın sonuçlar elde edilirken PAT_ÇA Problemi için önerilen MA 10 müşterinin olduğu durumda bile CPLEX'e göre göreli sapma değeri açısından daha başarılı bulunmuş ve müşteri sayısının artmasıyla MA'nın CPLEX'e göreli performansı büyük oranda artış göstermiştir. Geliştirilen MA en büyük boyutlu problemlerde bile bir dakikadan daha kısa bir sürede CPLEX'e göre büyük üstünlük sağlamıştır. AT_ÇA Problemi çok amaçlı yapıda Karma Tamsayılı Doğrusal Programlama modeli (KTDP) ile formüle edilmiş ve problemin çözümü için kesin yöntem olarak Artırılmış Epsilon Kısıt Yöntemi (AEKY) uygulanmıştır. AEKY'nin problem boyutu arttıkça yetersiz gelmesi üzerine çok amaçlı optimizasyon problemleri için geliştirilen iki farklı sezgisel yöntem, Baskın Olmayan Sıralama Genetik Algoritma-II (BSGA-II) ve Pareto Yerel Arama (PYA), AT_ÇA Problemine uygulanmıştır. PYA yaklaşımı içerisinde, problemin üretim ortamında değişken komşu arama algoritması kullanılırken dağıtım aşamasında yerel arama yaklaşımına başvurulmuştur. AT_ÇA Problemi için rassal olarak üretilen 624 adet test problemi üzerinde önerilen algoritmaların hem kesin yöntemle hem de birbirleriyle karşılaştırılması yapılmıştır. Çok amaçlı optimizasyon performans kriterleri olarak pareto çözüm sayısı, hipervolüm değerleri ve ortalama çözüm süreleri kullanılmıştır. Sonuçlar değerlendirildiğinde küçük boyutlu örneklerde hem BSGA-II hem de PYA ile elde edilen Pareto yüzeyler AEKY ile elde edilen gerçek Pareto yüzeye oldukça yakın bulunmuştur. Orta ve büyük boyutlu problemlerde ise AEKY ile verilen süre sınırı içerisinde ödünleşim matrisi oluşturulamadığından yalnızca BSGA-II ve PYA'nın birbirine göre performansı değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre her üç performans kriteri açısından da on dakikalık süre sınırı içerisinde elde edilen Pareto çözümlere göre BSGA-II, PYA'ya göre daha başarılı bulunmuştur. PYA'nın müşteri sayısındaki artışa oldukça duyarlı olduğu gözlenerek PYA bir saat çalıştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde çözüm süresinin artırılmasının PYA performansını ciddi oranda artırdığı hatta bazı örneklerde PYA'nın BSGA-II'yi geçtiği görülmüştür.
Çift Taraflı Demontaj Hatlarının Dengelenmesi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Değirmencioğlu, Yüksel; Kara, Yakup
Kamyon, minibüs, otobüs gibi büyük hacimli ürünlerin montaj işlemleri zor olduğu gibi demontaj işlemleri de zordur. Özellikle büyük hacimli ürünlerin geri kazanım çalışmalarında tek taraflı demontaj hatları yetersiz kaldığından dolayı çift taraflı demontaj hatlarından faydalanılmaktadır. Bu tür hatlarda büyük hacimdeki ürünlerin demonte işlemleri için çeşitli ekipmanlara ve asistanlara ihtiyaç duyulabilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında toplam net geri kazanım kârını en büyüklemek amacıyla görevlerin, ekipmanların ve asistanların istasyonlara atanmasını dikkate alan Çift Taraflı Demontaj Hattı Dengeleme (ÇTDHD) problemi ele alınmıştır. Tez çalışması kapsamında öncelikle literatürde bulunan demontaj hattı dengeleme çalışmaları detaylı bir şekilde incelenerek açıklanmıştır. Ardından demontaj ve çift taraflı demontaj hatlarına ait materyaller açıklanarak ÇTDHD probleminin varsayımları ve kısıtlar tanımlanarak 0-1 tamsayılı doğrusal programlama modeli önerilmiştir. Önerilen çözüm yaklaşımın toplam net geri kazanım kârı üzerindeki etkisini belirleyebilmek amacıyla çift taraflı demontaj hatları ve tek taraflı demontaj hatları incelenmiştir. Önerilen çözüm yaklaşımının performansını analiz etmek amacıyla çift taraflı demontaj hatları için 162, tek taraflı demontaj hatları için 162 tane olmak üzere toplam 324 test problemi oluşturulmuştur. Önerilen 0-1 tamsayılı matematiksel model ile tek taraflı hatlarda 162 problemin 132'sinde (%81,48), çift taraflı hatlarda 162 problemin 92'sinde (%56,79) optimal sonuçlara ulaşılmıştır. Hatların tek taraflı demontaj hattı ve çift taraflı demontaj hattı olarak dengelenmesi durumu karşılaştırılmış ve tek taraflı demontaj hattı olarak dengelenmesinden ziyade çift taraflı demontaj hattı olarak dengelenmesinin net geri kazanım kârı üzerinde %29,18 iyileşme sağladığı görülmüştür.
Dağıtık Permütasyon Akış Tipi Çizelgeleme Problemlerinin Yapay Arı Koloni Algoritması ile Çözümü
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Arseven, İpek; Sarucan, Ahmet
Bu çalışmada amaç fonksiyonu minimum tamamlanma süresi olan dağıtık permütasyon akış tipi çizelgeleme problemleri ele alınmıştır. Bu problemin klasik akış tipi çizelgeleme probleminden farkı, işlerin birden fazla fabrikaya dağıtılmasıdır. Problemin çözümünde doğadaki arıların besin arama davranışını temel alan yapay arı koloni algoritması kullanılmıştır. Algoritmanın başlangıç çözümleri üretmesinde NEH sezgiselinden yararlanılmıştır. Algoritmanın evrelerinde, (işçi, gözlemci ve kâşif arı evresi) komşu çözümler için yer değiştirme metodu kullanılmıştır. Bu metotta rastgele seçilen iki işin yerleri değiştirilerek farklı iş sıraları elde edilmiştir. Algoritmanın problem üzerindeki başarısı literatürde iyi bilinin Taillard'ın küçük ve büyük boyutlu test problemleri kullanılarak gösterilmiştir. Algoritma, 14 adet sezgisel ile karşılaştırılmıştır ve en iyi sonuçları sunmuştur.
Değer Akış Haritalama Sürecinde Kriter ve Alternatiflerin Değerlendirilmesinde Bulanık Karar Verme ve Bir Uygulama
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Yılmaz, Ahmet; Sarucan, Ahmet
Günümüzde firmaların varlığını sürdürebilmesi için satışlarından kâr elde edebilmeleri gerekmektedir. Satış fiyatlarını ürün piyasasının belirlediği bir ortamda, üretilen ürünlerin maliyetlerini düşürmenin önemi giderek artmaktadır. Ürünün maliyetini oluşturan birçok girdi vardır ancak bunların hepsi ürün üzerinde bir değer oluşturmamaktadır. Yalın üretim içerisinde yer alan yöntemlerden biri olan değer akış haritalama yöntemi ile değer katan ve değer katmayan işler belirlenebilmektedir. Belirlenen bu mevcut durum sonrasında ise üretim yaparken değer katan işlerin olduğu yeni bir süreç tasarlanmaktadır. Bu çalışmada belirsizliklerin çok olduğu üretim alanlarında bulanık değer akış haritalama yöntemi uygulaması anlatılarak israfların önüne geçmek ve daha verimli bir üretim gerçekleştirmek amaçlanmıştır. Konya'da yer alan katlanır bomlu vinç imalatı yapan bir firmada yapılan uygulamada mevcut durum haritası oluşturularak israflar gözlemlenmiştir. İsrafların ortadan kaldırılabilmesi için en etkili yalın üretim yöntemi seçilmiştir. Yöntemin seçilmesi aşamasında Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (BAHS) yönteminden yararlanılmıştır. Kaizen iyileştirmeleriyle birlikte gelecek durum haritası tasarlanmıştır. Firmadaki montaj alanına kurulan yeni üretim sistemi sayesinde israflarda önemli bir düşüş sağlanarak montaj hattının üretim kapasitesi artırılmıştır.
Depolama Alanı Ürün Atama Problemi için En İyi Alternatif Konumun Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Belirlenmesi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Sarıcan, Bünyamin; Baysal, Mehmet Emin
Verimli bir depo kullanımı; ulaşım, kullanım alanı ve bunlardan meydana gelen maliyetin minimize edilmesi açısından dikkate alınmalıdır. Bu yüzden, depo konum atama problemi için depolama süresince toplam ulaşım zamanı veya mesafesini minimize etmek ve ihtiyaç duyulan alanı azaltmak için en iyi ürün atama politikasının uygulanması gerekir. Bu nedenle; çalışmanın önemi, birden fazla kriteri dikkate alarak çok ölçütlü karar verme yöntemi ile her ürün için uzlaşık çözüm değerlerinin elde edilmesi ve bu değerlere göre bir depoda sınıf temelli ürün tahsisi için optimal konumun matematiksel model yardımıyla belirlenmesidir. Bu çalışmada bir depolama alanı içerisinde ürün ataması için ulaşım mesafesi, kullanım alanı, ürün talebi, son kullanma tarihi, depolama maliyeti ve bunlardan doğacak maliyetin minimize edilmesi gibi birden çok kriter dikkate alınarak en iyi alternatif konumun belirlenmesi amaçlanmıştır. Depo alanı içerisinde ürün atama için ulaştırma zamanını veya maliyetini minimize eden bir matematiksel modele uygulanmak üzere en iyi alternatif politikanın belirlenmesi Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) yöntemleri ile yapılması hedeflenmiştir. Optimal konum için Muppani ve Adil'in önerdiği matematiksel model referans alınmış olup bu model ulaşım mesafesi, alan ve bunlardan doğan maliyet kalemlerinden oluşmaktadır. Belirlenen kriterlere göre her ürün için uzlaşık çözüm değerleri VIKOR yöntemi ile elde edilmiş ve sınıf oluşturma-atama modeline girdi olmuştur. ÇÖKV temelli sınıf oluşturma ve atama modeli GAMS/BARON yazılımı ile çözülmüştür. Çözüm için kullanılan veriler rassal üretilmiştir. Elde edilen sonuçlar ürünlerin karar vericinin tercihine göre birden çok kriterin dikkate alınarak depoya atanabileceğini göstermiştir.
Enerji Sürdürülebilirliği için Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Bwm Yöntemi ile Değerlendirilmesi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Bilgiç, Sezi; Paksoy, Turan
Dünyadaki enerji gereksiniminin giderek artmasıyla, mevcut durumdaki kaynakların önümüzdeki yıllarda tükenmesi öngörüldüğünden enerji sürdürülebilirliğinin sağlanması için yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi giderek artmaya başlamıştır. Artan enerji talebinin hangi kaynaklardan karşılanacağı, çevresel ekonomik ve sosyal etkileri ile bundan 20 yıl sonraki Türkiye'yi oluşturacağından oldukça önemlidir. Enerji arz güvenliği sağlanarak, güvenli ve yeterli enerji hede?ne doğru yaklaşırken, daha az maliyetle, daha temiz kaynaklar ile çevresel sürdürülebilirliği sağlamak oldukça önemlidir. Bu amaçla çalışmada enerji sürdürülebilirliğinin öneminden bahsedilmiştir. Yenilenebilir enerji kaynağının çevreye uyumu ve enerji devamlılığını etkileyen kriterler araştırılarak çok kriterli karar verme yöntemlerinden Best Worst Method (BWM) ile yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirmesi yapılmıştır. Ülkemizde yenilenebilir enerji kaynakları konusunda çalışan karar vericilere destek olacak bir uygulama olmasının yanı sıra farklı yeni bir çözüm yöntemi (BWM) kullanılarak çözülmesiyle de literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Eşit Bölümleme (ep) Problemi Yaklaşımı ile Proje Bazlı Çalışma Kapsamında Görev ve Bireylerin Gruplandırılması
(Konya Teknik Üniversitesi, 2021) Erdeş, Hakan; Peker, Ahmet
Öğrenci ya da çalışanlar için çalışma gruplarının oluşturulması problemi günümüzde sıklıkla üzerinde çalışılan bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gruplandırma aşaması, öğrencilerde proje ödevi, ders içerikleri ve belirli özelliklere göre şekillenebilirken, çalışanlarda ise belirli görevler, iş tanımı, uzmanlık ve proje çalışması gibi kavramlara göre şekillenebilmektedir. Bu tez çalışması ise, proje bazlı çalışma gerçekleştirecek herhangi bir firma için bireylerin ve proje kapsamındaki görevlerin ilgili takımlara atamasını konu almaktadır. Çıkış noktası Eşit Bölümleme Problemi olan yöntem kapsamında, bireylerin takımlara atanmasında takımların belli başlı özellikler açısından birbiri ile olabildiğince eşit ya da yakın olması hedeflenirken, görevlerin takımlara atanmasında ise iş yükü dengesi kurulması ve insan kaynağının olabilecek en iyi şekilde kullanılması hedeflenmiştir. Takımların birbirine eşit ya da olabildiğince yakın olması ile takımların performanslarının artışı, rekabet ortamının oluşması ve bireylerin birbirlerine değer katabilecekleri alanların olabildiğince artırılması amaçlanırken, iş yükü dengesi ve insan kaynağının göz önünde bulundurulması ile de çalışan memnuniyetinin olabildiğince yüksek tutulması amaçlanmıştır. Bu nedenle 3 farklı hedef göz önüne alınarak farklı Hedef Programlama modelleri önerilmiştir. Önerilen modeller, hedeflerin bir veya birden fazla amaç fonksiyonu şeklinde formüle edilmesiyle birbirlerinden farklılaşmaktadır. Bu modellerin etkinliği ve kullanım alanları farklı büyüklükteki örnek problemlerin çözümüyle ortaya konulmuştur. Modellerin çözüm süreleri ve çözüm kaliteleri analiz edildiğinde, taktiksel kararlar için çoğunlukla tek amaç fonksiyonlu, operasyonel kararlar için ise çoğunlukla birden fazla amaç fonksiyonlu modellerin daha başarılı oldukları görülmüştür.
Finansal Oranlı Yapay Sinir Ağı Modeli ile Hisse Değeri Değişimi Tahmini
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Tanyer, Mustafa; Sarucan, Ahmet
Hisse senedi değerinin tahmin edilmesi, ekonomi piyasalarının barındırdığı belirsizlik, kaotik yapı ve gürültü nedeniyle oldukça güçtür. Ayrıca hisse senedi değerleri üzerindeki siyasi gelişmeler, ekonomik kırılganlıklar, küresel etkiler, teknolojik gelişmeler ve yatırımcı tercihleri gibi birçok faktörün etkisi de, değer tahminlerini oldukça zorlaştırmaktadır. Ancak bu alanda iyi bir tahmin modeli geliştirmenin zorlukları sebebiyle meydan okuyucu doğası, başarılı bir modelin maddi getiriye somut katkısı gibi nedenler problemi araştırmacılar için bir o kadar da çekici kılmaktadır. Çok kaynaktan veri akışı olan borsa gibi kaotik ortamlarda geleceğe dönük tahminler üretmede makine öğrenme algoritmalarının başarılı oldukları bilinmektedir. Bu çalışmada ise Borsa İstanbul'da işlem gören farklı kriterlere göre seçilmiş üç hisse senedinin değer tahmini geliştirilen Yapay Sinir Ağı modeli ile Destek Vektör Makineleri, Lojistik Regresyon, Rasgele Orman ve Naive Bayes Sınıflandırıcı makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak ele alınmış ve performansları kıyaslanmıştır. Şirket performanslarını değerlendirmede sıklıkla kullanılan 18 finansal oran ve 102 diğer bağımsız değişken girdi olarak kullanılarak 2009-2018 dönemi aylık hisse senedi getiri oranları sınıflandırılarak tahmin edilmiştir. Yapılan analizler önerilen yapay sinir ağı algoritmasının belirlenen değişkenlerle ve dönemde diğer algoritmalara alternatif olarak kullanılabilecek bir sınıflandırıcı olduğunu göstermiştir.
Gezgin Satıcı Probleminin Çözümü için Guguk Kuşu Arama Algoritma Tabanlı Yeni Bir Hibrit Metasezgisel Yöntem
(Konya Teknik Üniversitesi, 2021) Berkaya, Mustafa Furkan; Sarucan, Ahmet
Bu tez çalışmasında, Gezgin Satıcı Problemi (GSP) çözümü için hibrit bir metasezgisel yöntem önerilmiştir. GSP, n tane şehrin bulunduğu ve bu şehirlerin birbirleri arasındaki uzaklıkların belli olduğu, her bir şehrin bir sefer ziyaret edildiği bir problemdir. Problemde en kısa turun bulunarak başlangıç şehrine dönülmesi hedeflenir. Şehir sayısının artması ile problemin optimum çözümü kabul edilebilir sürelerde bulunamamaktadır. Metasezgisel yöntemler, GSP'de kabul edilebilir iyi sonuçlar elde edilebilmesine olanak sağlamaktadır. Önerilen yöntem, 3-Opt yöntemi ve umut vadeden sonuçlar vererek çeşitli çalışmalarla başarısını kanıtlamış Guguk Kuşu Arama algoritmasının birleştirilmesi ile geliştirilmiş hibrit bir yöntemdir. Önerilen yöntemin performansı, GSP için sıkça kullanılan TSPLIB kütüphanesindeki 41 farklı test problemi ile ölçülmüş ve sonuçları literatürdeki son yıllarda geliştirilmiş yöntemler ile kıyaslanmıştır. Önerilen yöntem, 150 şehirden daha küçük boyutlu problemlerin tümünde optimum sonucu bulmuştur. Buna ek olarak, problem boyutu arttıkça diğer yöntemlere kıyasla, elde edilen sonuçların optimuma daha fazla yaklaştığı görülmüştür. Literatürde yer alan çalışmalar ile aynı problem kullanılarak karşılaştırıldığında benzer veya daha üstün sonuçlar elde edilmiştir.
Hizmet Performansının Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri ile Değerlendirilmesi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Doğan, Esra; Baysal, Mehmet Emin
Hizmet sektörünün önemli bir parçası da sağlık hizmetleridir.Ülkemizde sağlık hizmeti kurumları, hızla gelişen ve en çok yatırımın yapıldığı alanların başında gelmektedir. Son yıllarda artan sağlık yatırımlarına bağlı olarak, sağlık hizmeti kurumalarının ortaya koymuş oldukları performansları değerlendirmek daha önemli bir hale gelmiştir. Sağlık hizmetlerini değerlendirmek ve sağlık kurumlarının performans ölçümü için kullanılan en yaygın nicel yöntemlerden birisi, Veri Zarflama Analizidir. Ancak, sağlık hizmetleri kapasitesindeki nicelik artışı ile nitelik artışı paralel gitmemektedir. Sağlık hizmetleri kalitesi ve performansı, çoklukla nicelik ölçüler üzerinden değerlendirildiği için yorumlar yüzeysel kalabilmekte ve değerlendirmeler nesnellikten uzak olabilmektedirler. Sağlık hizmetleri sektöründe olabildiğince nesnel değerlendirmeler yapmak, orta ve uzun dönemli vizyon ve strateji geliştirmek için önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Sağlık Bakanlığı'na bağlı faaliyet gösteren üç farklı sağlık kurumunun, sağlık hizmeti ve performanslarının çok ölçütlü karar verme yöntemleriyle değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmanın ana temasını ise hekim seçim problemi oluşturmaktadır. Sağlık hizmetlerinin ana bileşeni olan hastanelerin performansları ve hizmet kaliteleri, rekabet üstünlüklerini sürdürebilmelerinin en önemli aracıdır. Bu konuda hastane yönetimleri duyarlı olmak durumundadırlar. Hastanelerin etkili politika ve prosedürleri, müşteri memnuniyetini artırırken etkin operasyonları da performanslarının artmasını sağlamaktadır. Bu nedenle, memnuniyet ve performansın ölçülmesi yönetim açısından vazgeçilmezdir. Ancak ölçüm de bir o kadar zorluklar içermektedir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için çok ölçütlü karar verme yöntemleri uygun araçlardır.Sonuç olarak, karar verme problemlerinin en temel sorunu olan belirsizlik problemlerine çözüm üreten Bulanık Complex Proportional Assesment (COPRAS-B) yöntemi kullanılarak belirsizlik kavramına farklı bir bakış açısı kazandırılmaya çalışılmıştır.
Hücresel İmalat Sistemlerinin Simülasyonu: Bir Otomotiv Yan Sanayi İşletmesinde Uygulama
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Akhüseyin, Emine; Karaoğlan, İsmail
Gelişen ve globalleşen dünyada, artan rekabet ortamında üretime devam etmek isteyen işletmeler kendilerini sürekli olarak geliştirmeye, iyileştirmeye eğilimlidirler. İşletmeler sektörlerinde başarılı olabilmek ve rakipleriyle rekabet edebilmek için kalite, fiyat, zamanında teslimat, satış sonrası hizmetler gibi konularda hep daha iyisi için çalışmalar yürütmektedir. Amacı rekabet gücünü artırmak olan işletmeler için üretim tipinin kesikli veya sürekliliği tesisin yerleşimi üzerinde belirleyicidir. Tesis yerleşimi ise üretimin verimliliği ve esnekliği üzerinde oldukça etkilidir. Günümüzde kesikli üretim yapan işletmeler ürüne göre tesis yerleşimi ve sürece göre tesis yerleşiminin güçlü yönlerini dengeleyen bir yerleşim şekli olan hücresel imalat sistemlerini kullanmaktadır. Bu tez çalışmasında üretim kavramı ve tipleri genel olarak açıklanmış, hücresel üretim sistemi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Literatürde hücresel üretim sistemlerinin simülasyonu ile ilgili yapılmış çalışmalar araştırılmıştır. Kesikli üretim tipine ve sürece göre yerleşime sahip olan otomotiv sektöründe hizmet veren bir firmada ürün tiplerine göre alternatif hücreler oluşturularak yıllık üretim adetlerinde gerçekleşebilecek değişimleri gösteren bir simülasyon modeli kurulmuştur. Kurulan simülasyon modelinin çıktıları analiz edilerek yorumlanmıştır.
İlaç Sektöründe Satış Bölgesi Tasarımı ve Eczane Ziyaret Optimizasyonu
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Kulu, Mehmet; Döyen, Alper
Saha satış faaliyetleri bir ilaç firması için önemli yönetim kararlarını içermektedir. Etkin bir satış yönetimi için; bu faaliyetlerin şirket açısından daha uygun maliyetlerle (ve/veya daha yüksek getiri sağlayacak şekilde), satış temsilcileri açısından ise daha adil bir şekilde yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, ilaç sektöründe faaliyet gösteren bir şirket için öncelikle eczanelerden oluşan satış bölgeleri bir ikili tam sayılı programlama modeli ile elde edilmiştir. Elde edilen satış bölgelerinin satış temsilcilerine atanması ise farklı amaç fonksiyonlarına sahip beş farklı matematiksel modelle yapılmıştır. Bu modellerden ilki bir ikili tam sayılı programlama modeli, geri kalan dört tanesi ise hedef programlama modelleridir. Ziyaret edilmesi durumunda en fazla potansiyel getirinin elde edileceği eczaneler kümesinin bulunabilmesi için yine bir ikili tam sayılı programlama modeli önerilmiş ve en nihayetinde satış temsilcilerinin gün gün eczane ziyaret planlaması ise ayrı bir hedef programlama modeli kullanılarak oluşturulmuştur. Tezdeki tüm modeller GAMS üzerinde kodlanarak GAMS/CPLEX çözücüsü ile çözülmüştür. Şirketin mevcut satış bölgeleri, satış bölgesi-satış temsilcisi atamaları ve ziyaret edilen eczane kümesi çeşitli performans ölçütlerine göre önerilen modellerin verdiği sonuçlar ile kıyaslanmıştır. Önerilen modeller ile elde edilen çözümlerin şirketin mevcut uygulamalarından çok daha iyi oldukları gösterilmiştir.
İş Değerlemede Faktör Ağırlıklandırma Yöntemi ve Büyük Ölçekli İşletmede Uygulama
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Söğüt, Aysel; Sarucan, Ahmet
İş değerlendirmesi, organizasyondaki mevcut işleri karşılaştırmak ve aralarındaki ilişkileri araştırmaktır. Ayrıca iş değerlemesi, bir işletmedeki tüm işlerin göreli öneminin belirlenmesine yardımcı olan, ücretlerin ve diğer hakların belirlenmesine temel teşkil eden bir tekniktir. Şirketteki her işin katma değeri, iş analizi ve değerlendirmesi yoluyla diğer işlerden ayrı olarak belirlenir. Bu değerin göreceli sırası daha sonra bulunur. Bu çalışmada ilk defa, bir gıda şirketindeki iş değerlemesi için bütünleşik bir kararsız bulanık çok kriterli karar verme yöntemi önerilmektedir. Önerilen yaklaşımda, sekiz değerlendirme kriterinin önemi, CRITIC ve Kararsız Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (KB-AHS) yöntemleri ile belirlenmiştir. İşyerindeki pozisyonların önem sırası, Bulanık COPRAS (B-COPRAS) yöntemi kullanılarak yapılmıştır.
Konya İlinde Bulunan Özel Hastanelerdeki Hizmet Kalitesinin Ölçülmesi: Akademik Personele Yönelik Araştırma [master Thesis]
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Güler, Büşra; Kesen, Saadettin Erhan
Sağlık sistemi içinde önemli bir rolü bulunan hastaneler sürekli kendini geliştirmek, kalitesini artırarak hizmet sunmak ve hastaların ihtiyaç ve beklentilerine cevap vermek durumundadırlar. Büyük bir rekabetin yaşandığı sağlık sektöründe başarılı olabilmek için teknolojik gelişmelerin sağladığı imkânları ve hizmet kalitesini ve buna bağlı olarak hastaların memnuniyetinin düzeyini artırarak rekabette fark oluşturulabilir. Araştırmada Konya'da bulunan özel hastanelerin sunmuş oldukları hizmet kalitesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Örneklem grubunu Konya ilindeki devlet üniversitelerinde çalışmakta olan akademik personel oluşturmuştur. SERVQUAL (Service Quality Scale-Hizmet Kalitesi Ölçeği) ölçeği kullanılarak akademik personelin özel hastanelerdeki hizmet kalitesi boşluğu (algılama-beklenti) değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 20 istatistiksel paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi teknikleri yardımıyla uygulanarak yorumlanmıştır.
Makine Öğrenme Teknikleri ile Türkiye'nin Doğalgaz Enerji Tüketiminin Tahminlenmesi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Erdem, Osman Emin; Kesen, Saadettin Erhan
Teknolojinin ilerlemesi ve dünya nüfusunun giderek artması enerjiye olan ihtiyacın her geçen gün artması anlamına gelmektedir. Dünyadaki kullanılabilir enerji kaynaklarının en önemlilerinden biri doğalgazdır. Türkiye'nin doğal ve yeraltı kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle enerjide dışa bağımlılığın yüksektir. Bu sebeple satın alınan doğalgazın etkin ve verimli kullanılabilmesi ve önümüzdeki yıllara yönelik güvenilir enerji politikaları geliştirebilmek ancak ülkemizin önümüzdeki yıllardaki doğalgaz tüketiminin doğru tahmin edilmesi ile mümkündür. Bu çalışmada 2010-2018 yılları arasındaki 8 yıllık aylık bazda Türkiye'nin doğalgaz tüketim verilerini kullanarak makine öğrenmesi teknikleri ile tahminleme yapılmıştır. Yapay sinir ağları, rastgele orman ağacı, regresyon, zaman serileri, çok mevsimli zaman serileri tekniklerinin doğalgaz tüketiminin tahmin edilmesinde birbirleri ile olan performansları karşılaştırılmıştır. Deneysel sonuçlar yapay sinir ağlarının 5 metot arasında en düşük ortalama hata kareleri değerine sahip olduğunu ve regresyon tekniğinin yapay sinir ağlarının ardından ikinci en iyi teknik olduğunu göstermiştir. Beş teknik arasında en kötü performansı zaman serileri göstermiştir.
Melez Ateşböceği Algoritması ile Çok Amaçlı Esnek Akış Tipi Çizelgeleme Problemlerinin Çözümü
(Konya Teknik Üniversitesi, 2019) Topçam, Fatmagül; Engin, Orhan
Sürü davranışları, birbirlerinden etkilenen grupların hareketleri ve sergiledikleri eylemlerdir. Grupların hareketlerinden ve davranışlarından esinlenerek algoritmalar üretilmiştir. Üretilen algoritmalardan bir tanesi de ateş böceği algoritmasıdır. Ateş böceği algoritması, ateş böceklerinin ışık yayma ve ışık kaynağına doğru hareketlerinden esinlenerek çözüm üretmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Diğer sezgisel algoritmalara kıyasla gerçek problemlere uygulanması kolaydır. Bu özelliğinden dolayı, ateş böceği algoritması, giderek daha önemli bir çözüm yöntemi haline gelmiştir. Araştırmada, ateş böceği algoritmasının çözüm adımları, çok amaçlı esnek akış tipi çizelgeleme problemlerinin çözümü için, genetik algoritmanın operatörleri yardımıyla melez hale getirilmiştir. Melez ateş böceği algoritması, literatürde yer alan esnek akış tipi çok amaçlı çizelgeleme probleminin çözümünde kullanılmıştır. Önerilen melez ateş böceği algoritmasının, çok amaçlı esnek akış tipi çizelgeleme problemlerinin çözümünde kullanılabilecek başarılı bir yöntem olduğu belirlenmiştir.
Performans Değerlendirme için Yetkinlik Analizi ve Bütünleşik Bulanık Bir Çok Kriterli Karar Verme Model Önerisi
(Konya Teknik Üniversitesi, 2020) Demircan, Latife; Sarucan, Ahmet
Bu çalışmada çok boyutlu performans değerleme modellerinden biri olan 360 derece performans değerlendirme yöntemi ele alınmıştır. Bir Büyükşehir Belediye Başkanlığının İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğündeki şefleri değerlendirmede bu yöntem uygulanmıştır. Performans sisteminin 4 ana bileşeninden birini oluşturan yetkinlikler için 11 şefliğe anket uygulanarak yetkinlik puanı hesaplanmıştır. Hesaplanan puanın sonuçlarını kıyaslamak için bütünleşik Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modeli önerilmiş ve üç ayrı modelde ele alınmıştır. Birinci modelde, anket yöntemi ile elde edilen verilerden yararlanarak eşit ağırlık yöntemi ile bir karar matrisi oluşturulmuş ve sıralama elde edilmiştir. İkinci modelde, yetkinlik puanı hesaplanmasında kullanılan on üç kriterin göreceli önem ağırlıkları CRITIC (Criteria Importance Through Intercritera Correlation-Kriterler Arası Korelasyon Yardımıyla Nitelik Ağırlıklandırma) yöntemi ile elde edilmiş ve sıralamasında TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution - İdeal Çözüme Benzerlik Yolu ile Tercih sırasına Ulaşma Tekniği) yöntemi kullanılmıştır. Son modelde ise ağırlık değerleri bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ile belirlenmiş ve sıralamalar bulanık Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemi ile bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar birbirleriyle kıyaslanmıştır. Çalışmada kullanılan bulanık yöntemlerinin daha tutarlı sonuçlar verdiği görülmüştür

Browse

Browsing Tez Koleksiyonu by Department "Enstitüler, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı"