Yeniden Kullanılamayan Anıtsal Bir Yapı: Karaman Hatuniye Medresesi

Abstract

Sahip olunan kültür mirasını gelecek nesillere aktarmaya yönelik çabaların en önemlilerinden biri de uygun bir fonksiyon ile yapıyı kullanmaktır. Tarihi yapının sahip olduğu değerlerin farkına varılarak kullanılması, kültürel mirasın yaşam sürecini uzatan bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın tersi olarak kültür mirasının sahip olduğu değerleri koruyamayan yeniden kullanım önerileri ise tarihi yapıların özgün kimliklerine zarar vermekte, bazı durumlarda ise geri dönülmez hasarlara sebep olmaktadır. Karaman il merkezinde yer alan, Karamanoğulları Beyliği dönemine ait Hatuniye Medresesi (Melek Hatun, Nefise Hatun) uzun yıllar yeniden kullanım çalışmalarına konu olmuştur. Yapı için önerilen fonksiyonlar kısa süreli işlevsel olmuşsa da kalıcı bir fonksiyon seçilememiş ve farklı nedenlerden dolayı yapı verimli bir şekilde kullanılamamıştır. Her fonksiyon sonrasında yapı kullanılmadan bekletilmiş ve değişik şekillerde zarar görmüştür. Bu makale kapsamında, medrese yapısının tarihi önemine ve geçirdiği müdahalelere yönelik toplu bilgi verilerek, yeniden kullanım olanaklarına yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırma konusu yapının yeniden kullanımına yönelik morfolojik, teknik, fonksiyon ve stratejik değerlendirmelerden oluşmaktadır. Yapının yeniden işlevlendirilmesine yönelik analitik sonuçlar elde edebilmek için SWOT analizi yapılmış, yapının yeniden kullanımında güçlü yönler ile tehditlerin ağırlıklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hatuniye Medresesi özelinde anıt eserlerin yeniden kullanım olanaklarına yönelik bir yaklaşım paylaşılmıştır.

One of the most significant efforts to transfer cultural heritage to the next generations is to reuse the historic buildings with appropriate functions. Be aware of historical buildings values reusing of these buildings is an approach that prolongs the lifespan of the cultural heritage. In contrast of this approach, some reuse suggestions or applications which cannot preserve the values of cultural heritage could damage authentic values of cultural heritage and in some cases cause irreversible damages. Hatuniye Madrasah (Melek Hatun, Nefise Hatun), which is located in the city center of Karaman and belongs to the period of Karamanoğulları Principality, has been the subject of reuse studies for many years. Selected functions have always been short-term and permanent functions cannot be determined. Because of different reasons this building could not be efficiently used. After each function, the historical building was kept unused and it was damaged in different ways. In this article, by giving collective information about the historical importance of the madrasah and interventions that it has undergone, some evaluations have been made regarding reusing possibilities of this building. In the context of Hatuniye Madrasah, some results were obtained about the difficulties encountered in reuse of historical buildings.