Ankara Merkez İlçelerindeki Yaşam Çevrelerinin Kent Sağlığı Açısından Değerlendirilmesi

Abstract

Bu bildiride Ankara metropoliten alan kapsamında yerleşme içi ilişkiler analiz edildiğine yüksek kaliteli, aktifve toplumsal sağlığı destekleyen, yaşanabilir yaşam çevreleri bileşenlerinin neler olduğu, yerleşmelerdeki sosyo-ekonomik özellikler ile yaşam çevrelerinin fiziksel özellikleri arasında nasıl bir ilişki bulunduğu, sürdürülebilir, halk ve birey sağlığını önceleyen kentsel yaşam çevrelerini destekleyen kentsel tasarım ve planlama ilkelerinin neler olabileceği tartışılması hedeflenmektedir. Şehir ve Bölge Planlama ile Kentsel Tasarım ilkeleri açısından yapılı çevrenin yol ağı düzeni, bağlantıları; arazi kullanım tipleri, kentsel servislerin erişilebilirlikleri, yeşil alanlar ve tipleri, konut yoğunluğu, yapılı çevredeki doluluk/boşluk oranları, bina yükseklikleri ile binalar arasındaki mesafe, yürüyüş yapılan alanların özellikleri (kaldırım, yaya yolları kalitesi, ağaç varlığı vb.) önemli olmaktadır. Halk sağlığı açısından değerlendirildiğinde ise fiziksel aktivite ve sosyal ilişkiler kapsamında beden kitle indeksi, ruh sağlığı ve iyi olma hali (well-being) ön plana çıkmaktadır. Ayrıca, sağlıklı kentsel yaşama erişim hakkı, kentsel hizmetlerden eşit şekilde faydalanabilme, kentsel yaşama toplum katılımının sağlanması, sağlıklı davranışın kentsel yapılı ve alt yapı çevresi ile desteklenmesi, sektörler arası ilişkilerin kentsel sağlık kapsamında ele alınması, bu çalışmada ön plana çıkan kentsel kamusal politika hedefleri olmalıdır. Bu bağlamda, Ankara ili merkez ilçelerini kapsayan yerleşik alanlarında yaşam çevrelerini oluşturan arazi kullanım çeşitliliği ve yoğunluğu, yeşil alan varlığı ve yoğunluğu, kentsel servislerin mekânsal dağılımı, yol ağlarının morfolojik ve topolojik özelliklerinin (bağlanabilirlik, yakınlık, aradalık) aktif yaşam ile ilişkili olarak beden kitle indeksini, ruh sağlığını ve refah seviyelerini nasıl etkilediği ilçe bazında tematik haritalar ile incelenmektedir. Böylece, Ankara ili merkez ilçeleri kapsamındaki mahallelerde hareketli yaşamı destekleyen nitelikler açısından benzerlik/farklılıkların neler olduğu konularında ilişkili olabilecek göstergelerin incelenerek kentsel gelişim ve halk sağlığı açısından kentlerdeki geçmiş/mevcut mekansal, sosyal, ekonomik, demografik ve erişilebilirlik özelliklerinin kent sağlığını belirlemede etkili olması konusu tartışılmış olacaktır. Sonuçta, Ankara özelinde Sağlıklı Kent ilkelerinin, yaşam çevresi (yapılı çevre ve altyapı) planlama ve tasarımının tartışılması ile halk sağlığı problemlerinin aşılması konusunda bir çerçeve yaklaşım ortaya konulmaktadır.