Bursa Eski İpek Han Üzerine Koruma ve Yeniden İşlevlendirme Önerisi

Abstract

Kültürel miras niteliğindeki, tarihe tanıklık etmiş, eskilik ve özgünlük değeri yüksek yapıların, gelecek kuşaklarda bilinçli bireyler yetişmesi için kültürel sürekliliği sağlamak adına koruma kavramı önemli bir olgudur. Geçmiş tarihte yapılan eserler zamanın ilerlemesi; sosyal, kültürel ve toplumsal ihtiyaçların değişmesi ile birlikte fonksiyon değerlerini kaybetmektedirler. Tarihi ve sanat değeri yüksek, dönemin kültürel, sosyal ve mimari özelliklerini taşıyan bu yapıların gelecek kuşaklara aktarılarak sürdürülebilirliği kimlik bilinci açısından son derece önemlidir. İşlevini kaybetmiş önemli tarihi yapıların, yıkılmaya terk edilerek yok olup gitmesi yerine uygun yöntemlerle korunması gerekmektedir. Koruma yöntemlerinden biri olan yeniden işlevlendirme yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Tarihi yapıları yeniden işlevlendirmek ya da eski işlevini modernize ederek kullanımını sağlamak yapıları gelecek kuşaklara iletmenin en kolay yoludur. Yapıların terk edilmesi daha çabuk yıkılarak yok olmasına sebebiyet verirken içinde eylemlerin devam etmesi yapıları canlı tutacak ve yapının en az hasarla yaşamını sürdürmesini sağlayacaktır. Böylelikle ekstra bir çaba harcanmadan yapı gelecek kuşaklara iletilecektir. Bursa tarih boyunca birçok medeniyete misafirlik yapmış bir kent olması nedeniyle içerisinde oldukça önemli tarihi yapılar bulundurmaktadır. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olsa da Osmanlı İmparatorluğu’na başkentlik yaparak 1326 ve 1923 yılları arasında altın çağını yaşamıştır. Bu süre zarfında birçok Osmanlı eseri inşa edilen kentte bu eserlerden bazıları yok olarak tarih olurken bazıları ise günümüze ulaşarak kentin tarihi kimliğini korumaktadır. Yapıldığı dönemden günümüze kadar varlığını koruyabilmiş Osmanlı Dönemi eserlerinden bir tanesi de Eski İpek Han’dır. Eski İpek Han günümüze kadar varlığını korumuş olmasına rağmen birçok olumsuz etkenlerden dolayı fiziksel olarak eskimiş ve fonksiyonel anlamda ilk işlevini kaybetmiştir. Tarihi, sosyokültürel ve ekonomik önemi yüksek bu yapının, kendisiyle birlikte taşıdığı değerlerin yok olup gitmemesi adına koruma bağlamında iyileştirme, yeniden işlevlendirme yöntemleriyle yeniden kullanıma açılarak tarihi önemi vurgulanmalı ve kimlik kaybının önüne geçilmelidir. Eski İpek Han’ın özgün mimari özelliklerinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için restore edilerek kente kazandırılmalıdır. Yapıların sürdürülebilirliğini sağlamanın en kolay restorasyon yöntemi, onların yeniden işlevlendirerek sürekli kullanımının sağlanmasından geçmektedir. Bu yüzden atıl kalmış Eski İpek Han’ın ilk işlevine, planlarına, strüktürüne uygun olması sebebiyle yeniden işlevlendirilerek otel olarak kullanım önerisi sunulmuştur. Yapının otel olarak yeniden kullanıma açılması yapının merkezi konumu itibari ile çevresel değerini artırması, kullanıcılarına tarihi, sosyo-kültürel farkındalık kazandırması açısından da önem arz etmektedir.