Beyşehir Kıyısında Tasarımın Yeni Rotası: Kentsel İç Kesimlerle Entegrasyon Stratejileri

Abstract

Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrili olması ve kara toprakları içerisinden geçen nehir, akarsu ve göl kıyıları gibi toplamda 8.333 km kıyıya sahip olması kıyıların ülkenin planlama pratiğinde kayda değer oranda yer edinmesini gerektirmektedir. Ancak, kıyı şeridinde yer alan çok az yerleşimde kıyı odaklı planlama anlayışı pratiğe geçirilebilmiş, yerleşimlerin birçoğunda kıyı, yalnızca peyzaj öğesi olarak değerlendirilen bir yaklaşımla kullanıma sunulmuştur. Kıyı kullanım kültürü ve kıyı-kent entegrasyonu henüz karar vericilerin ilgisini yeteri kadar çekmeyi başaramamıştır. Kıyı alanlarında tasarımla üretilen kentsel çevrelerde, çoğunlukla kıyıya erişimde fiziksel ve psikolojik eşikler bulunmakta, kıyı varlığı algısı ilk cepheden sonra kesilmekte, kıyı bandında süreklilik oluşturulamamakta ve kıyının peyzaj niteliğinde beklentileri karşılayamamaktadır.1 Kıyı alanlarının planlama ve tasarımı söz konusu olduğunda, iç kesimlerdeki planlama ve tasarım yaklaşımları ile bütünleşen şekilde ele alınmaması, kıyı-kent ilişkisinin sağlanamamasına,2 uygulama süreçlerinde kıyı alanlarını turizm için değerlendirirken, kentsel yaşamın ikinci planda kalmasına ve kentin su varlığı zenginliğini değerlendirememesine neden olmuştur.3 Kıyı planlamasında temel kılavuz olan 3.621 sayılı Kıyı Kanunu ile Uygulama Yönetmeliği içerisinde planlamaya dair pek çok ilke sunulmasına karşın, kıyı ve kentsel iç kesimleri bütünleştiren bir kriter bulunmayışı bu sorunun temel nedenlerinden biri durumundadır.4 Ülkemizde, kıyı planlamasında, mekânın analizi ve sentezi üzerine kurgulanmış bir tasarım anlayışının yeteri kadar ön planda olmaması, su varlığı ve kentsel yaşam alanları arasındaki entegrasyonun yakalanmasında açmazlar oluşturmaktadır. Çalışmanın temel amacı, kıyı ve kentsel iç kesimler arasındaki entegrasyonun değerlendirilmesi ve bu entegrasyonun güçlendirilmesine yönelik tasarım stratejilerinin geliştirilmesidir. Kıyı-kent ilişkisinin analiz edilerek ve kıyının kentle bütünleşmesine ilişkin temel gereklilikler tartışılmıştır. Bu doğrultuda çalışma kapsamında, göl kıyısında yer alan Beyşehir kenti özelinde kıyı ve kentsel iç kesim arasındaki entegrasyon değerlendirilerek tasarım kriterleri oluşturulmuştur. Beyşehir kent merkezi kıyısının örneklem olanak belirlenmesinde; kıyı kent ilişkinin geliştirilmesi bakımından tasarım çalışmalarına açık olması, su varlığına dayalı üretim ve turizm faaliyetlerine yönelik gelişim sürecinde olması, kıyı kavramının deniz kıyısı dışındaki yerleşmelerin tasarım ve planlama sürecindeki önemini vurgulama noktasında önemli bir örnek oluşturabileceği düşüncesi etkili olmuştur.