Kent Belleğinde Yer Edinmiş Binaların Yıkılmasının Kentsel Hafızaya Olumsuz Etkilerine Yönelik Konya Örneğinde Değerlendirmeler

Abstract

Günümüzde giderek birbirine benzeyen kentler gözlemlendikçe toplumsal bellek / kentsel hafıza çalışmalarına olan ilginin gittikçe arttığı ve kentlerin özgün değerlerini nasıl korumaları gerektiğine yönelik çalışmaların günümüzde devam ettiği söylenebilir.. Kentler uzun yıllar ve tarihsel süreçler içerinde farklı sosyal, kültürel ve ekonomik nedenlerle oluşturdukları kimliklerini nasıl koruyacakları, sahip oldukları kimliği gelecek kuşaklara nasıl aktarmalarının gerektiği günümüzde hala önemli araştırma konularındandır. Kentsel kimlik kavramının belirginleşmesi uzun yılları alan bir süreç olması sebebiyle karar vericilerin kentle ilgili aldıkları kararlarda bu kimliğe zararın en azda olması gerektiği beklenebilir. Bu duyarlı yaklaşım ile kentler gelecek kuşaklara devralmış oldukları özgün kent dokularını iletebileceklerdir. Her nekadar teoride ve akademik değerlendirmelerde kentlerin gelecek kuşaklara iletilmesine yönelik yoğun çalışmalar olmasına rağmen uygulamada oldukça yoğun bir şekilde kentsel hafızayı etkileyen mekanların hızlı ve köklü bir şekilde değiştirildiği gözlemlenebilir. Bilimsel bilgi eksiklikleri, karar ve onay makamlarındaki konunun yeterince anlaşılamaması kentin hafızasına en çok zarar veren nedenler arasındadır. Bunun yanında tarihi dokuyu teklikeye atacak kentsel gelişimler, taşıt ile ulaşımın yüzeleştirilmesi, tarihi kent ile adapte olmuş binaların ve çevrelerin yıkılması veya kimliklerinin değiştirilmesi kentlerimizde en çok gözlemlenen müdahalelerdir. Konu Selçuklu ve Osmanlı döneminde önemli bir merkez olan Konya olunca kent kimliği kavramı, kent ve bir ulusun tarihi neredeyse özdeşleçecek şekilde zihinlerde belirginleşen bir özelliğe sahiptir. Bu bağlamda Konya kenti ile ilgili alınan kararların içeriğinin daha derinlemesine düşünülmesi ve bilgiye dayalı yapılması gerektiği beklenmektedir. Çalışma kapsamında uzun yıllardır tartışılmış, Konya tarihi kent merkezlerinde yıkımı gerçekleştirilmiş örnekler üzerinden Konya ve Kent kimliği yönü ile değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Konya Kentinin sahip olduğu kültür mirasının korunmasına yönelik nitelikli bir belgeleme çalışmasının yapılması gerektiği, özellikle modern mimarlık ürünü yapılaın korunmasına yönelik bir strateji belirlenmesi gerektiği çalışma kapsamında değerlendirilmiştir.