Bilgi ve Değer Dünyasında Mimarlık; Mananın Taşlaşması

Abstract

Mimari, mekânı meydana getiren malzemelerin; ahşabın, demirin, taş ve daha fazlasındaki ahengin inşasıdır. Mimaride ahengi yaratmak malzemeyi tanımak, malzemenin özündeki ahengi anlamak ve bu bilinçle malzemenin; varlığın bütünlüğünü kavramak gerektiğinden hareketle bu çalışmada, mimarinin güçlü ve somut sembollerinden biri olan taş ve ona işlenen düşünce dünyasının mimarideki yeri ve önemi ele alınmıştır. Çalışmada izlenen yol taşa muameleleri ve taşa işledikleri düşünceler yönünden birbirinden çok farklı olan üç üslubun; Rönesans dönemi, Barok dönemi ve Türk‐İslam mimarisinin incelenmesiyle ilerlemektedir. Rönesans döneminde Hristiyanlığa bir tepki olarak kullanılan taş, bütün sertliği ve keskinliğiyle kullanılmış, mimari formlar ve strüktür için belirleyici bir unsur olmuştur. Barok mimaride, taş sanatı doğaya yeniden şekil verme olarak algılanmış, abartılı dekor ve hacimler sayesinde mimari bir güç ve görkem oluşturulmaya çalışılmıştır. Türk‐İslam mimarisinde tuğlanın yerini taş almış, kireçtaşı ve tüfler büyük bir ustalıkla işlenerek cami, medrese ve han gibi binaların dış ve iç mekânlarını süslemiştir. Sonuç olarak ellerimizin olduğu kadar düşüncelerimizin de eseri olan mimari yapıtlarda taşı ve onun özünü anlamak mimariye dolayısıyla kendimize, insanlığa yükleyeceğimiz anlamları da arttıracaktır. Çağdaş yapılarda kullanılan taş malzemeye işlenen düşünce ve üslüp anlayışını yeniden sorgulanmasını sağlayacaktır. Bu sayede taşa işleyeceğimiz mananın taştaki mana ile bütünleşmesi mimari yapıyı daha da yüceleştirecektir.

Architecture, the materials that make up the space; it is the construction of wood, iron, stone and more. To create harmony in architecture, to recognize the material, to understand the harmony at the core of the material, and with this consciousness, to understand the material; Since it is necessary to comprehend the integrity of existence, this study focuses on the place and importance of stone, one of the powerful and concrete symbols of architecture, and the world of thought processed in it. The path followed in the study is three styles that are very different from each other in terms of their treatment of stone and the thoughts they process on stone; The Renaissance period progresses with the study of the Baroque period and Turkish‐Islamic architecture. The stone, which was used as a reaction to Christianity during the Renaissance, was used with all its hardness and sharpness and became a decisive element for architectural forms and structure. In baroque architecture, stone art was perceived as reshaping nature, and architectural power and grandeur were tried to be created thanks to exaggerated décor and volumes. In Turkish‐Islamic architecture, bricks were replaced by stones, limestone and tuffs were processed with great skill and decorated the exterior and interiors of buildings such as mosques, madrasahs and inns. As a result, understanding the stone and its essence in architectural works that are the work of our thoughts as well as our hands will increase the meanings that we will impose on architecture and therefore on ourselves and humanity. It will re‐question the understanding of thought and style processed into the stone material used in contemporary buildings. In this way, the integration of the meaning we will process into the stone with the meaning in the stone will further enhance the architectural structure.