Volkanik Sahalarda Yer Alan Volkaniklastik ve Sedimanter Klastik Daykların Kökeni ve Yerleşim Dinamikleri: Erenlerdağ-Alacadağ Volkanik Kompleksinden (Konya-Türkiye) Bir Durum Çalışması

Abstract

Volkaniklastik bir daykın sedimanter klastik bir dayktan ayırt edilmesi, farklı köken ve yerleşimleri nedeniyle volkanik saha araştırmalarının ana konularından biridir. Volkaniklastik bir dayk olan piroklastik dayklar, ignimbirit oluşturan patlamalar için volkanizmanın merkezi fasiyesinin belirlenmesinde büyük öneme sahiptir. Bu çalışmadaki amaç, Orta Anadolu'daki Miyo-Pliyosen Erenlerdağ-Alacadağ Volkanik Kompleksi'ndeki (ErAVK) kırıntılı daykların kökenini belirlemek ve ignimbiritlerin çıkış (merkezi) fasiyesini tespit etmektir. ErAVK, Konya'nın güneybatısında (Orta Anadolu, Türkiye) geniş bir alanı kaplar ve unimodal bir jeokimyasal karakter gösterir. ErAVK kalk- alkali bazaltik-andezit (anklavlar), andezit, dasit ve nadiren riyolitten oluşur. ErAVK, domlar/lav akıntıları ve bunların volkaniklastik eşleniklerinden (blok ve kül akıntıları ve ignimbiritler) meydana gelir. İgnimbritler (Erenkaya) bileşim olarak andezitten dasite kadar değişmekte olup kırıntılı dayklar, ErAVK'nin kuzeydoğusunda Erenkaya ignimbiritlerini (Erenkaya-1, 2 ve 3) üç farklı noktada kesmektedir. Bu kırıntılı dayklardan ilk ikisi çoğunlukla ince taneli kül boyutunda malzemeden oluşmakta olup kenar fasiyeslere doğru litikçe zengindir ve volkaniklastik malzemelerin akışkanlaşmasıyla yerleşen piroklastik dayk özelliği göstermektedir. Diğer dayk ise kenarlarından itibaren ince taneli ve kül boyutundaki malzemeden oluşurken, orta kısmı oldukça iri (blok boyutunda) ve yoğun pomza bileşenleri içermektedir. Saha çalışmaları, bu ikinci daykın volkanizma sonrası ikincil süreçler (örneğin sedimanter klastik dayk) ile ilişkili çatlak dolgusu şeklinde olduğunu göstermektedir. Bu kırıntılı dayklar, Erenkaya ignimbiritlerini oluşturan volkanik faaliyetin ErAVK'nin kuzeyinde meydana gelen bir kaldera çökme süreci ile ilişkilendirilebileceğini ortaya koymaktadır.