Konya’da Alışveriş Merkezlerinin Yer Seçimi Kriterleri Bağlamında Karşılaştırmalı Analizi: Novaland Alışveriş Merkezi ile Kule Site Alışveriş Merkezi Örneği

Abstract

Günümüzün yeni kentsel odak noktaları olarak kentsel biçimlenmeyi etkileyen alışveriş merkezlerinin zaman içinde kentle ilişkisi farklılaşmıştır. Bugün pek çok işlevi içinde barındıran ve kentlinin oldukça sık tercih ettiği mekanlar haline gelen alışveriş merkezleri, günümüzün kamusal mekanları olarak birer cazibe merkezine dönüşmüştür. Bu durum, kent içinde başka merkezlerin oluşmasını beraberinde getirmiş, gelir elde etme ve tercih edilebilirlik gibi amaçlar doğrultusunda planlama kriterleri önem kazanmıştır. Yapılan literatür araştırmaları değerlendirildiğinde, yer seçim kriterinin kentteki konut, ticaret alanları, kamusal ve sosyal alanların gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve kentsel planlamayı etkilediği görülmüştür. Bu bağlamda, kentte odak noktası niteliğine sahip olan alışveriş merkezlerinin yer seçim kriterlerine uygun bir şekilde tasarlanması, doğru planlama ile kentsel sürdürülebilirliğin sağlanması ve alışveriş merkezlerinin mekânsal kullanım potansiyelinin arttırılması bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Konya kentinde, farklı özelliklere sahip bölgelerde yer alan Kule Site ve Novaland Alışveriş Merkezi, yer seçim parametreleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Bu iki alışveriş merkezinin zaman içinde çevresini nasıl etkilediği, çevresinden nasıl etkilendiği ve yer seçiminin tercih edilebilirliğe olan etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntemi, araştırmacıların alışveriş merkezlerinin yer seçim kriterleri üzerine yapmış oldukları çalışmalardaki parametrelerden yararlanılarak oluşturulmuştur. Oluşturulan bu ölçütler; erişilebilirlik, otopark olanakları, görünebilirlik ve algılanabilirlik, rekabet ortamı, esneklik, ekonomik ve demografik faktörlerdir. Kule Site ve Novaland Alışveriş Merkezi’nin bu parametreler üzerinden görüşme, yerinde gözlem ve fotoğraflama teknikleri ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgularda, Kule Site Alışveriş Merkezi’nin, Novaland Alışveriş Merkezi’ne göre daha erişilebilir ve algılanabilir olduğu, otopark olanaklarının ise daha kısıtlı ve mekânsal gelişime daha az elverişli olduğu gözlemlenmiştir. Novaland Alışveriş Merkezi’nin ise, Kule Site Alışveriş Merkezi’ne göre daha çok rekabet ortamında bulunduğu görülmektedir. Her iki alışveriş merkezi ise genel olarak her gelir grubundan kullanıcıya hitap etmektedir. Bulgulardan elde edilen sonuçlara göre; Kule Site Alışveriş Merkezi’nin, sınırlı otopark imkanlarının olması ve esnek olmaması gibi dezavantajlarına rağmen daha iyi algılanması ve daha erişilebilir olmasından dolayı Novaland Alışveriş Merkezi’ne göre daha çok tercih edilebilir olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda alışveriş merkezi içindeki ve çevresindeki otopark alanlarının yeterli olması ve dolaşım akslarının doğru tasarlanması da kullanıcıların konforunu ve seçimlerini etkilemektedir. Dolayısıyla alışveriş merkezlerinin yer seçim kriterlerine bağlı olarak tasarlanması; erişilebilir, algılanabilir mekanların ortaya çıkmasını ve kullanıcıların daha konforlu bir şekilde eylemlerini gerçekleştirebilmelerini sağlamaktadır.

As the new urban focal points of today, the relationship between shopping malls that affect urban formation has differentiated over time. Today, shopping centers, which contain many functions and become the preferred places of the citizens, have turned into attraction centers as today's public spaces. This situation brought about the formation of other centers within the city and planning criteria gained importance for purposes such as income generation and preferability. When the literature researches are evaluated, it is seen that the site selection criterion plays an important role in the development of housing, commercial areas, public and social areas in the city and affects urban planning. In this context, it is important to design shopping centers that are focal points in the city in accordance with site selection criteria, to ensure urban sustainability through proper planning and to increase the spatial use potential of shopping centers. In this study, Kule Site and Novaland Shopping Center, located in different regions of Konya, were compared by site selection parameters. It is aimed to determine how these two shopping centers affect their environment in time, how they are affected by their environment and the effect of site selection on preferability. The method of the study was formed by using the parameters of the researchers' studies on the selection criteria of the shopping centers. These criteria are; accessibility, parking facilities, visibility and perceptibility, competitive environment, flexibility, economic and demographic factors. A comparative analysis of the Kule Site and Novaland Shopping Center was made using these parameters with interview, on-site observation and photographing techniques. As a result of the analyzes, it was observed that Kule Site Shopping Center is more accessible and perceptible than Novaland Shopping Center, and parking facilities are more limited and less suitable for spatial development. Novaland Shopping Mall is more competitive than Kule Site Shopping Mall. Both shopping malls generally cater to users from all income groups. According to the results obtained from the findings; It is observed that the Kule Site Shopping Center is more preferable than Novaland Shopping Center due to its better perception and accessibility despite its disadvantages such as limited parking facilities and not being flexible. At the same time, the parking spaces in and around the shopping center are sufficient and the correct design of the circulation axes affects the comfort and choice of the users. Therefore, design of shopping centers based on site selection criteria; It enables the creation of accessible, perceptible spaces and enables users to perform their actions more comfortably