Yeni Kentsel Alanlarda Sürdürülebilir Mahalle Planlaması: “bizim Şehir Konya” Projesi Örneği

Abstract

Bu çalışma, yeni kentsel alanların geliştirilmesinde sürdürülebilir mahalle planlama stratejilerinin uygulanma biçimlerini “Bizim Şehir 2023 Konya” projesi üzerinden incelemektedir. Konya’nın Selçuklu ilçesinde, yaklaşık 332 hektarlık kamu mülkiyetine ait bir alanda geliştirilen proje, sürdürülebilirlik, yerel kimlik ve insan ölçeği kavramlarını bütünleştirmeyi hedefleyen bir planlama deneyimi olarak ele alınmıştır. Çalışma, projeye ait 1/1000 ölçekli kentsel tasarım planı, plan açıklama raporları ve yönlendirici belgeleri inceleyerek, bu belgelerde yer alan planlama kararlarını sürdürülebilir mahalle planlaması literatüründe tanımlanan kuramsal ilkelerle ilişkilendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda araştırma, kavramsal değerlendirme yaklaşımı temelinde yürütülmüş; analiz süreci, mekânsal organizasyon, fonksiyonel çeşitlilik, açık alan sistemi ve çevresel sürdürülebilirlik bileşenleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bulgular, projenin mekânsal kurgusunda yaya öncelikli merkez tasarımı, konut tipolojilerinde çeşitlilik ve iklim duyarlı açık alan kararlarının öne çıktığını göstermektedir. Bununla birlikte, enerji etkinliği, sosyal bütünleşme ve uzun vadeli yönetişim yapıları gibi boyutlarda sürdürülebilirlik ilkeleriyle kurulan ilişkinin sınırlı olduğu gözlenmiştir. Çalışma, Türkiye’de kamu mülkiyetli büyük alanlarda sürdürülebilir mahalle planlaması ilkelerinin uygulanmasında karşılaşılan olanak ve kısıtları birlikte değerlendirmekte; kavramsal düzeyde sürdürülebilirlik ilkelerinin yerel bağlamda nasıl somutlaştığına ilişkin analitik bir bakış sunmaktadır. Sonuç olarak, benzer ölçekli projelerde başarıya ulaşılabilmesi için çok aktörlü planlama süreçlerinin kurumsallaştırılması, sosyo-kültürel analizlerin planlama öncesi aşamada zorunlu hale getirilmesi ve uzun vadeli yönetişim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir.