Antalya Yeniköy Mahallesi Örneği Üzerinden Evrensel Tasarım İlkeleri Doğrultusunda Kapalı Konut Yerleşkeleri Tasarım Önerisi

Abstract

İnsanların yaşamını sürdürdüğü mekanlar olan konutlar, insanların ihtiyaçlarına cevap vermeli, farklı özellikte ve yeterlilikteki tüm bireyler yaşamlarını kolaylıkla sürdürmeli, bireylerin hareketlerini kısıtlamamalı, ulaşılabilir, erişilebilir yani kısaca evrensel tasarıma ilkelerine uygun olmalıdır. Konutlar, evrensel tasarıma uygun olarak tasarlandığında bireylerin farklılaşan yaşam tarzlarını ve değişen insan ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Böylece sonradan konutlara adaptasyon ve özel tasarımlar yapmak gerekmemektedir. Evrensel tasarıma uygun konutlar tasarlandığında, ortalama ölçülerde bireylerden ziyade geniş çeşitlilikteki bireylerin (kalıcı/geçici engelliler, çocuklar, yaşlılar, uzunlar/kısalar, hamileler, bebek arabası kullanıcıları vb.) gereksinimleri eşit bir şekilde karşılanabilmektedir. Son yıllarda tercih edilen, insanlara yeni bir yaşam tarzı olarak sunulan ve kendilerine ait sosyal donatıları ve açık mekanları olan kapalı konut yerleşkeleri evrensel tasarıma uygun olarak tasarlanmalıdır. Kapalı konut yerleşkeleri, ilk olarak Amerika’da ortaya çıkıp tüm dünyada yaygınlaşmıştır. Türkiye’de de insanlar tarafından tercih edilmekte ve son yıllarda yapımları hızlı bir şekilde artmaktadır. Kapalı konut yerleşkeleri, bahçe duvarı, çit gibi ayırıcı elemanlarla çevrelenmiş, güvenlik sistemleriyle ve elemanlarıyla korunan kendilerine ait havuz, kafe, restoran, spor salonu gibi sosyal donatıları, yürüyüş yolu, oyun parkı gibi açık mekanları bulunan birden çok konutun bir arada bulunduğu konut topluluklarıdır. İnsanların tercih ettikleri bu konut tiplerindeki konutlardaki yaşamın daha sürdürülebilir olması için evrensel tasarım ilkelerine uygun olarak tasarlanmalıdır. Bu çalışma kapsamında, Antalya Kenti Döşemealtı İlçesindeki Yeniköy Mahallesi örneklem alanı olarak seçilmiştir. Çalışma ile kapalı konut yerleşkelerinin tasarımında evrensel tasarım ilkelerine uygun tasarım önerileri sunulması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Yeniköy Mahallesinde bulunan kapalı konut yerleşkeleri alan çalışması yapılarak gözlemlenmiş ve fotoğraflarla mevcut kapalı konut yerleşkeleri evrensel tasarıma uygunluk durumları belgelendirilmiştir. Daha sonra kapalı konut yerleşkeleri kullanıcılarına yapılan üç aşamalı anketle kullanıcıların konutlarını evrensel tasarım ilkelerine uygun bulup bulmadıkları incelenmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre mevcut kapalı konut yerleşkelerindeki otoparkların, konut bloklarının girişleri, asansör, merdiven ve konutlardaki mutfak ve banyoların evrensel tasarım ilkelerine uygun olmadıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak yerinde alan çalışmasında elde edilen veriler ve konut kullanıcılarına yapılan anket sonuçları üzerinden yorumlar yapılarak, evrensel tasarım ilkelerinin kapalı konut yerleşkelerinde uygulanmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.