Sürdürülebilir Yerleşkelerde Kent Bahçeleri Odtü Bostanı Örneği

Abstract

1950’li yıllardan sonra kentsel alanlarda nüfus artışı ve beraberinde gelen hızlı yapılaşma; kentin fiziksel yapısında, sosyal ve kültürel yapısında, demografik yapısında ve ekonomik yapısında değişikliklere sebep olurken hızlı kentleşme ekolojik anlamda da tehdit ve problemler yaratmıştır. Bu durum özellikle son otuz yılda “sürdürülebilirlik” kavramının gündeme gelmesine ve kent planlama alanında önem kazanmasına sebep olmuştur. Sürdürülebilirlik, bugünün kaynaklarının gelecek kuşakların gereksinimlerinden ödün vermeksizin karşılanması ve kullanılmasıdır. Bugünün kaynaklarının dengeli kullanılmasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayan en önemli araç toplumsal bilinçtir ve toplumlarda bu bilincin oluşturulmasını sağlayacak en önemli aktörlerden biri ise üniversitelerdir. Üniversiteler, eğitim ve öğretim faaliyetlerinin yanı sıra bireyleri ve toplumları geliştiren kurumlardır. Bu nedenle sürdürülebilirlik gibi evrensel değer taşıyan bir konuda toplum bilinci oluşturulmasında üniversitelerin rolü oldukça büyüktür. Sürdürülebilir yerleşkeler (kampüsler) tasarlamak ve bu alanlarda tarımsal üretim yapılmasını sağlayacak kent bahçeleri oluşturmak, ekoloji ve doğa koruma konusunda farkındalığın artırılmasına katkıda bulunurken bireylerin yaşam kalitesini de artırmaktadır. Sürdürülebilir yerleşkelerin tasarlanması ile üniversiteler ekolojik tehditlerle mücadele edebilen kurumlar haline gelmektedir. Araştırmanın amacı; ODTÜ Bostanı Örneği üzerinden üniversite yerleşkelerinde kent bahçesi uygulamalarının kentin sürdürülebilirliğine ve kent sakinlerinin yaşam kalitesine etkisini değerlendirmektir. Araştırma yöntemi, ODTÜ Bostanı’nı 1 yıl içerisinde ziyaret eden kullanıcıların ziyaretçi profilleri ve burada katıldıkları etkinlikler ile Bostan’da yapılan üretim faaliyetlerini, ziyaretçiler ve kurucular ile yapılan derinlemesine görüşmeler eşliğinde değerlendirmektir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre; yerleşkelerde kent bahçesi uygulamalarının sürdürülebilirlik ve yaşam kalitesi ile ilişkili olduğu ve toplumda ekolojik bilincin oluşmasında üniversitelerin önemli bir konumda yer aldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak; hızlı kentleşme sonucu kentlerde meydana gelen ekolojik sorunlar ile baş edebilmek için toplumun sürdürülebilirlik konusunda bilinçlenmesi gerekmektedir. Sürdürülebilir yerleşkelerde kent bahçeleri tasarlanarak ve buralarda tarımsal faaliyetler yapılarak bu sorunlar ile mücadele etmek ve toplum bilinci oluşturulması konusunda bir adım atmak mümkündür. Bu amaç ile yerleşkelerde oluşturulan kent bahçelerinin insanların yaşam kalitelerini artırabileceği, doğayla olan bağlarını güçlendirebileceği, tüketim toplumu anlayışından uzaklaşıp üretim toplumu anlayışına yaklaşılabileceği, birden fazla insan tarafından yürütülen bir faaliyet olduğu için kişiler arasındaki etkileşimi ve iletişimi de artırabileceği; kentlerin ise ekolojik anlamda daha sürdürülebilir hale gelebileceği sonucuna varılmıştır.