Sarayköy (denizli, Türkiye) Peloidlerinin Mineralojik, Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri ve Tedaviye Uygunluğu

Abstract

Denizli’nin Sarayköy ilçesinde bulunan kaplıcalarda aktif olarak terapi ve tedavide kullanılan ve bir kısmı satışa sunulan peloidlerin mineralojik, kimyasal ve bazı fiziksel-fizikokimyasal özellikleri incelenerek bu malzemelerin belirtilen amaçla kullanıma uygunluğu araştırılması ve öneriler yapılması amaçlanmıştır. Söz konusu peloidlerin belirtilen özellikleri, örneğin mineral türleri-içerikleri, morfolojik özellikleri ve ana, iz element bileşimleri sırayla, X-ışınları difraktometresi, taramalı elektrom mikroskop (SEM-EDS) ve kütle spektrometresi (MS-ICP-OES) kullanılarak belirlenmiştir. İncelenen peloidlerin kil-silt boyu malzemeden oluştuğu ve mineralojik bileşimlerinin çoğunlukla kil mineralleri (simektit, illit ve kaolinite) kalsit, kuvars, feldispat, kısmen dolomit, nadiren jips minerallerinden oluştuğu belirlenmiştir. Malzemenin mineralojik bileşimi onun birçok fiziksel özelliklerini (kıvamlılık, aşındırma, katyon değiştirme kapasitesi, viskozite, vb.) kontrol ettiğinden detaylı olarak belirlenmesi gerekir. İncelenen peloidlerden biri çok yüksek, diğerleri yüksek plastiklik özelliği ve kıvamlılık özelliğine göre de sert, çok sert ve akışkan davranış gösterdiği tespit edilmiştir. Bir numunede ise kil içeriği düşük olduğundan bu parametre ölçülememiştir. Peloidlerin yerinde ölçülen pH değerleri 6.48 ile 8.80 arasında olup nötr ile hafif alkalin özelliktedir. İncelenen termal çamurların ana element ve özellikle de zararlı/tehlikeli kabul edilen element içerikleri örneğin As, Cd, Hg, Pb, Sb, vb. Ticari Şifa Kili (TŞK), Farmakolojik Kil (FK), Doğal Kil (DK) ve Kanada Doğal Sağlık Ürünleri (DSÜR) için verilen değerlerle karşılaştırılmıştır. Genellikle ana ve iz element içerikleri bir peloid hariç, benzer olmakla birlikte iz element içeriklerinde farklılıklar belirlenmiştir. İz elementlerden tehlikeli (toksik) element içerikleri (As, Cd, Hg, Pb ve Sb), genelde Ticari Şifa Kili, Farmakolojik Kil ve Kanada Doğal Sağlık Ürünleri için verilen sınır değerler açısından çoğundan yüksektir. Arsenik özellikle tahriş olmuş, çizilmiş ciltler için, deriden teması iç kesimlere geçme ihtimali yüksek olabileceğinden bu elementin risklerini önleyecek çözümler araştırılmalıdır. Yukarıda belirtilen özelliklere göre bazı bentonitlerin kil içeriğinin düşük olması yanında kıvamlılık özelliklerinin iyi olmaması ve toksik element içeriklerinin yüksek olması nedeniyle kullanımda istenmeyen negatifliklere sebep olabileceği belirlenmiştir.