Akpınar-Çiçekdağı (Kırşehir kuzeyi) çevresinde Kırşehir masifi ve örtü birimlerinin stratigrafisi ve yapısal özellikleri

Abstract

Bu çalışma, Akpınar–Çiçekdağı (Kırşehir kuzeyi) çevresinde yüzeyleyen Kırşehir Masifi ve örtü birimlerinin stratigrafisi ile yapısal özelliklerini kapsamaktadır. Arazi verileri, petrografik incelemeler ve CBS tabanlı değerlendirmeler, Paleozoyik–Mesozoyik yaşlı metamorfik temel birimlerin Üst Kretase sokulumlarıyla kesildiğini ve üzerine Eosen–Kuvaterner yaşlı örtü kayaçlarının uyumsuz olarak geldiğini göstermektedir. Yapısal ölçümlerden elde edilen stereografik analizler, hem temel hem örtü birimlerinde belirgin kıvrım eksenlerinin geliştiğini ve bu kıvrımların Paleotektonik ve Neotektonik fazların etkisiyle farklı yönelimler sunduğunu ortaya koymuştur. Kıvrımlı yapıların üzerine bindirilmiş fay sistemleri incelendiğinde, özellikle Kayseri–Sivas tektonik bölgesiyle ilişkili sağ yanal doğrultu atımlı karakter sunan NW–SE ve NE–SW gidişli fayların Neotektonik dönemde yeniden etkinleştiği belirlenmiştir. Uygulanan morfometrik analizler (Smf, Vf, SL, Hi), bu fayların bölgedeki morfotektonik gelişimi doğrudan kontrol ettiğini ve bölgenin 'orta düzey tektonik aktivite' sınıfında yer aldığını nicel verilerle kanıtlamıştır. Çatlak verilerinden türetilen gül diyagramları ise hem metamorfik temel kayaçlarda hem de Eosen–Kuvaterner örtü birimlerinde çok yönlü ve polifazik bir çatlak sisteminin bulunduğunu göstermektedir. Bu çatlak kümeleri, kıvrım eksenleri ve fay doğrultuları ile karşılaştırıldığında, çalışma alanının farklı dönemlerde farklı stres rejimlerinin etkisinde kaldığını doğrulamaktadır. Çalışmadan elde edilen tüm sonuçlar, Kırşehir Masifi'nin jeodinamik evriminde Paleotektonik (Kretase–Eosen) kıtasal çarpışma süreçleri ile Neotektonik (Miyosen–Kuvaterner) transtansiyonel rejimlerinin birlikte belirleyici olduğunu göstermektedir.This study covers the stratigraphy and structural features of the Kırşehir Massif and its cover units, which crop out around Akpınar–Çiçekdağı (north of Kırşehir). Field data, petrographic studies, and GIS-based analyses indicate that the Paleozoic–Mesozoic metamorphic basement units are cut by Upper Cretaceous intrusions and are unconformably overlain by Eocene–Quaternary cover rocks. Stereographic analyses obtained from structural measurements reveal the development of distinct fold axes in both the basement and cover units, and that these folds exhibit different orientations under the influence of Paleotectonic and Neotectonic phases. An examination of the fault systems overlying the folded structures reveals that the NW–SE and NE–SW-trending right-lateral strike-slip faults, particularly those associated with the Kayseri–Sivas tectonic region, were reactivated during the Neotectonic period. The applied morphometric analyses (Smf, Vf, SL, Hi) demonstrated with quantitative data that these faults directly control the morphotectonic development in the region and that the region is classified as 'medium-level tectonic activity.' Rose diagrams derived from the fracture data indicate the presence of a multi-directional and polyphasic fracture system in both the metamorphic basement rocks and the Eocene–Quaternary cover units. These fracture clusters, when compared with fold axes and fault strikes, confirm that the study area has been affected by different stress regimes during different periods. All results obtained from the study indicate that Paleotectonic (Cretaceous–Eocene) continental collision processes and Neotectonic (Miocene–Quaternary) transtensional regimes are both decisive in the geodynamic evolution of the Kırşehir Massif.