Kaynak Kısıtlı Montaj Hattı Dengeleme Problemi ve Bir İşletmede Uygulaması

Abstract

Endüstriyel üretimde verimliliği artırmanın en önemli yollarından biri, montaj hatlarının etkin bir şekilde tasarlanmasıdır. Bu hatlar, ürünlerin parça parça birleştirilerek son halini aldığı, hareketli bantlar veya konveyörlerle birbirine bağlı iş istasyonlarından oluşur. Günümüzün rekabetçi üretim ortamında, bu istasyonlarda yapılacak işlerin en verimli şekilde düzenlenmesi kritik öneme sahiptir. Bu düzenleme sürecine \"Montaj Hattı Dengeleme Problemi (MHDP)\" adı verilir ve temel olarak iş istasyonu sayısını ve çevrim süresini en aza indirmek olmak üzere iki ana hedef gözetilir. Ancak son dönemde, bu klasik yaklaşım yerini daha kapsamlı bir bakış açısına bırakmıştır. Artık işçi, makine, ekipman ve enerji gibi kaynakların optimize edilmesi de probleme dahil edilmektedir. Bu gelişmiş problem, \"Kaynak Kısıtlı MHDP (KKMHDP)\" olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışma kapsamında, “Çok Modelli KKMHDP (ÇKKMHDP)” endüstriyel mutfak ekipmanları üreten bir işletmede uygulanmıştır. KKMHDP literatüründe bilinen bir matematiksel model temel alınarak, işletmenin özel ihtiyaçlarına göre uyarlanmış bir çözüm geliştirilmiştir. Dört farklı ürün için 19 çeşit kaynak kullanılarak yapılan optimizasyon çalışması ile başarılı sonuçlar elde edilmiştir. İki ayrı üretim hattı tek hatta birleştirilmiş, toplam ekipman sayısı 46'dan 31'e düşürülmüş ve çalışan sayısı 4'ten 2'ye indirilmiştir. Her ürün için toplam maliyetlerde en az %49'luk bir iyileşme sağlanmıştır. Bu çalışma, teorik modellerin gerçek hayatta başarıyla uygulanabileceğini ve somut faydalar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.