Patlatmalı Üretim Yapılan Feldspat Maden Ocağında Kabarma Faktörünün IHA Fotogrametrisi ve Laboratuvar Çalışmalarıyla Analizi
Patlatmalı Üretim Yapılan Feldspat Maden Ocağında Kabarma Faktörünün IHA Fotogrametrisi ve Laboratuvar Çalışmalarıyla Analizi
Abstract
Bu tez çalışmasında, Aydın ili Karpuzlu ilçesinde patlatmalı üretim yapılan bir feldspat maden ocağında kabarma faktörünün İnsansız Hava Aracı (İHA) teknolojisi kullanılarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, İHA tabanlı fotogrametri yönteminin sağladığı teknik avantajlar da incelenmiş ve sahadan elde edilen sonuçlar laboratuvar verileriyle karşılaştırılmıştır. Kabarma faktörü, kayacın patlatma sonrasında yerindeki hacmine göre ne ölçüde genişlediğini ifade eden ve madencilik faaliyetlerinde yaygın olarak kullanılan önemli bir parametredir. Çalışma, aynı işletme sahası içerisinde yer alan Değirmen Dere ve Teliçi mevkilerinde yürütülmüştür. Bu kapsamda DJI Mavic 3 Enterprise RTK model İHA kullanılarak patlatma öncesi ve sonrasını kapsayan toplam sekiz uçuş gerçekleştirilmiştir. Elde edilen görüntüler Agisoft Metashape yazılımında işlenerek sahanın üç boyutlu modelleri oluşturulmuştur. Hesaplamaların doğruluğunu kontrol etmek amacıyla veriler ayrıca Virtual Surveyor, Global Mapper ve Netcad yazılımları kullanılarak farklı yöntemlerle karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kabarma faktörü Değirmen Dere sahasında 1,24, Teliçi sahasında ise 1,22 olarak belirlenmiştir. Laboratuvar çalışmalarında malzemenin tane boyutlarına bağlı olarak farklı değerler elde edilmiş, tüm tane boyutlarını içeren tüvenan numunede ise kabarma faktörünün 1,36 olduğu görülmüştür. Saha ve laboratuvar sonuçları arasında ortaya çıkan farkın, yığındaki ince malzemenin boşlukları doldurması ve malzemenin zamanla kendi ağırlığı altında sıkışması gibi etkenlerden kaynaklandığı belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, İHA tabanlı fotogrametri yönteminin feldspat ocaklarında kabarma faktörünün belirlenmesinde hızlı, güvenilir ve uygulanabilir bir alternatif sunduğunu göstermektedir. Ayrıca elde edilen verilerin işletme lojistiği ve üretim planlama çalışmalarında karar destek aracı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
This thesis aims to determine the swell factor using Unmanned Aerial Vehicle (UAV) technology in a feldspar quarry where production is carried out by blasting operations in Karpuzlu district of Aydın Province, Türkiye. In addition, the technical advantages of UAV-based photogrammetry were examined, and the results obtained from the field were compared with laboratory data. The swell factor is an important parameter widely used in mining operations and represents the degree of volume expansion of rock material after blasting relative to its in-situ volume. The study was conducted in the Değirmen Dere and Teliçi sectors located within the same mining site. Within the scope of the study, a total of eight UAV flights were performed before and after blasting using a DJI Mavic 3 Enterprise RTK model UAV. The acquired images were processed using Agisoft Metashape software to generate three-dimensional models of the site. To verify the accuracy of the calculations, the data were additionally analyzed and compared using Virtual Surveyor, Global Mapper, and Netcad software. The analyses revealed swell factor values of 1.24 and 1.22 for the Değirmen Dere and Teliçi sectors, respectively. Laboratory tests yielded different swell factor values depending on particle size distribution, whereas the value obtained from the run-of-mine (ROM) sample containing all particle size fractions was determined to be 1.36. The discrepancy between field and laboratory results was attributed to factors such as the filling of void spaces by fine materials within the stockpile and the gradual compaction of the material under its own weight over time. The findings indicate that UAV-based photogrammetry provides a rapid, reliable, and practical alternative for determining the swell factor in feldspar quarries. Furthermore, the obtained data can be utilized as a decision-support tool in mine logistics and production planning processes.
This thesis aims to determine the swell factor using Unmanned Aerial Vehicle (UAV) technology in a feldspar quarry where production is carried out by blasting operations in Karpuzlu district of Aydın Province, Türkiye. In addition, the technical advantages of UAV-based photogrammetry were examined, and the results obtained from the field were compared with laboratory data. The swell factor is an important parameter widely used in mining operations and represents the degree of volume expansion of rock material after blasting relative to its in-situ volume. The study was conducted in the Değirmen Dere and Teliçi sectors located within the same mining site. Within the scope of the study, a total of eight UAV flights were performed before and after blasting using a DJI Mavic 3 Enterprise RTK model UAV. The acquired images were processed using Agisoft Metashape software to generate three-dimensional models of the site. To verify the accuracy of the calculations, the data were additionally analyzed and compared using Virtual Surveyor, Global Mapper, and Netcad software. The analyses revealed swell factor values of 1.24 and 1.22 for the Değirmen Dere and Teliçi sectors, respectively. Laboratory tests yielded different swell factor values depending on particle size distribution, whereas the value obtained from the run-of-mine (ROM) sample containing all particle size fractions was determined to be 1.36. The discrepancy between field and laboratory results was attributed to factors such as the filling of void spaces by fine materials within the stockpile and the gradual compaction of the material under its own weight over time. The findings indicate that UAV-based photogrammetry provides a rapid, reliable, and practical alternative for determining the swell factor in feldspar quarries. Furthermore, the obtained data can be utilized as a decision-support tool in mine logistics and production planning processes.
Description
Keywords
Jeodezi ve Fotogrametri
