Cbs uygulamaları ile topovt vektör verileri kullanılarak hızlı haritalama sistemleri geliştirilmesi

Abstract

Yaşadığımız dünya sürekli olarak bir dönüşüm ve gelişim içerisinde bir dinamik yapıdadır. Bu dinamik yapının bir yansıması olarak, yeryüzünü ifade ve temsil eden haritaların, üretim ve sunum sistemlerinin de benzer biçimde dönüşüme uğraması olağandır. Gelişen teknoloji ve coğrafi bilgi sistemleri sayesinde vektör veriler de modern tekniklerle üretilip yönetilmeye başlanmıştır. Vektör verilerin GIS tabanlı yazılımlar sayesinde kolayca işlenebilmesi ve bu işlenen verinin depolamasına imkân veren coğrafi vektör veri tabanlarının varlığı harita üretim aşamalarında iyileştirmelere ve gelişmelere ışık tutmaktadır. Bu gelişmeler doğrultusunda harita üretim çalışmalarının da modernize edilmesi ihtiyacı hâsıl olmuştur. Coğrafi vektör veri tabanının oluşturulması, vektör verinin işlenmesi, yönetilmesi ve depolanması amacıyla Türkiye Topoğrafik Vektör Veri Tabanı (TOPOVT) Harita Genel Müdürlüğü bünyesinde 2013 yılından itibaren oluşturma çalışmalarına başlanmış olup nihai olarak 2015 yılında oluşturulma evreleri tamamlanmış ve kullanılmaya başlanmıştır. TOPOVT'nin oluşturulma aşamasındaki ana düşünce; veri mükerrerliğini ortadan kaldırmak, üretim aşamalarında geçen süreyi kısaltmak, CBS uygulama ve yazılımlarını etkin bir şekilde kullanmak ve 1:25.000 ölçekli Topoğrafik harita üretiminde kullanılacak olan vektör verilerin yapılandırma çalışmalarını gerçekleştirmektir. Aynı zamanda başta temel ölçekli topoğrafik haritaların üretimi olmak üzere çeşitli ölçek ve niteliklere göre haritaların üretimi için kullanılacak vektör veri ihtiyacını karşılanabilecek ve harita üretimi için ana kaynak olacaktır. TOPOVT oluşturulma aşamasında, detay tanımlamaları, veri sözlüğü, kıymetlendirme kuralları ve topolojik kurallar belirlenerek nitelikli ve kapsamlı olacak şekilde tasarlanmıştır. Topoğrafik haritalar, TOPOVT vektör verileri kullanılarak CBS uygulama ve yazılımlarının personel destekli kullanılması aracılığıyla kartografik genelleştirme işlemlerinden sonra üretilip dağıtılmaktadır. Bu çalışma deprem, yangın, sel, vb. doğal afet veya acil durumlarda gerçek zamanlı olarak topoğrafyayı en iyi temsil edebilecek topoğrafik haritanın üretilmesini ve sunulmasını hedeflemiştir. Uygulama aşamasında ise veri yapılandırma aşamalarının tamamlanmasıyla elde edilen, TOPOVT-Seviye 2 vektör verileri kullanılarak sadece CBS uygulama ve yazılımları marifetiyle minimum iş gücü kullanılarak, kartografik genelleştirme işlemleri gerçekleştirilmiş ve 1:25.000 ölçekli topoğrafik harita üretim modelini yapısı tasarımı yapılmıştır. Tasarımı gerçekleştirilen harita üretim modeli yapısının sonuç ürünü olan 1:25.000 ölçekli topoğrafik haritalar son kullanıcıya dijital ortamda ulaşılabilme imkânını ise OGC servislerinden WMS ve Web CBS uygulaması ile sağlamaktadır. Bununla birlikte, TOPOVT'nin dinamik ve sürekli güncellenen, üzerinde yoğun bir şekilde değişim barındıran canlı bir veri tabanı olması ve tasarımı gerçekleştirilen harita üretim modeli yapısnın TOPOVT'ye doğrudan bağlı olması sebebiyle son kullanıcı TOPOVT üzerinde yapılan herhangi bir güncellemeyi ve değişimi sonuç ürün olan topoğrafik haritalarda ve WMS yayınında ve hem mobil hem de masaüstü web CBS uygulaması ile gerçek zamanlı olarak görebilecektir. Böylece 1:25.000 ölçekli topoğrafik haritalar acil durumlarda kamu kurum/kuruluşlarının harita ihtiyacını anlık olarak karşılayabilecektir.The world we live in is a dynamic structure that is in a constant state of transformation and development. As a reflection of this dynamic nature, it is natural for maps representing and depicting the Earth's surface, along with their production and presentation systems, to undergo similar transformations. With advances in technology and geographic information systems (GIS), vector data have begun to be produced and managed using modern techniques. The ability to easily process vector data through GIS-based software, together with the existence of geographic vector databases that allow for the storage of processed data, has led to significant improvements and advancements in map production processes. In line with these developments, the need to modernize map production workflows has emerged. In order to process, manage, and store vector data within a geographic vector database, the establishment of the Turkish Topographic Vector Database (TOPOVT) was initiated under the General Directorate of Mapping in 2013, and its development phases were completed in 2015, after which it was put into operational use. The main objectives behind the creation of TOPOVT were to eliminate data redundancy, reduce production time, ensure the effective use of GIS applications and software, and carry out the structuring of vector data to be used in the production of 1:25,000-scale topographic maps. Additionally, TOPOVT was designed to serve as the primary data source capable of meeting the vector data requirements for the production of maps at various scales and specifications, particularly for base-scale topographic maps. During the development of TOPOVT, feature definitions, a data dictionary, attribution rules, and topological rules were defined, resulting in a qualified and comprehensive database design. Topographic maps are produced and distributed using TOPOVT vector data through personnel-assisted GIS applications and software after the application of cartographic generalization processes. This study aims to enable the real-time production and presentation of topographic maps that best represent the terrain in the event of natural disasters or emergency situations such as earthquakes, fires, and floods. In the implementation phase, following the completion of data structuring processes, cartographic generalization was performed using TOPOVT Level 2 vector data solely through GIS applications and software, with minimal manpower, and a production model structure for 1:25,000-scale topographic maps was designed. The final products of the designed map production model—1:25,000-scale topographic maps—are made available to end users in digital environments via OGC services, specifically WMS, and through Web GIS applications. Moreover, since TOPOVT is a dynamic and continuously updated database characterized by frequent changes, and because the designed map production model structure is directly linked to TOPOVT, end users can observe any updates or modifications made within TOPOVT in real time in the resulting topographic maps, WMS publications, and both mobile and desktop Web GIS applications. Consequently, 1:25,000-scale topographic maps can instantly meet the mapping needs of public institutions and organizations during emergency situations.