Arslan, Musa HakanEbubekir, Ahmed2026-04-102026-04-102026https://hdl.handle.net/20.500.13091/13138https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hzibZG3IXvwjDFdFzvNSMEtP6-teTAIZG24mWUwvV1sxAhşap taşıyıcı elemanların kullanımı, sektörün gelişmesi ve yapı yönetmeliklerinin güncellenmesiyle birlikte son yıllarda önemli bir ivme kazanmıştır. Özellikle yüksek sismik aktiviteye sahip bölgelerde ahşap yapı malzemeleri üzerine yapılan araştırmalar henüz yeni başlamış olup, bu alanda önemli bir bilgi açığı bulunmaktadır. Bu çalışmada, deprem tasarım sınıfı DTS1 ve DTS2 olan sismik bölgelerde inşa edilecek 3, 7 ve 10 katlı çapraz lamine ahşap (CLT) yapıların dinamik özellikleri analiz edilmiş ve sismik davranışları detaylı biçimde incelenmiştir. Yapısal modelleme RFEM-6 sonlu elemanlar analizi (FEA) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; çerçeveli (ÇS), perdeli çerçeve (PÇS) ve çaprazlı çerçeve (ÇÇS) sistemler farklı zemin sınıfları (ZA ve ZD) altında değerlendirilmiştir. Toplamda 36 farklı model üzerinden elde edilen verilere göre, çerçeveli sistemlerde (ÇS) davranış katsayısı (R) değerleri 1,5–2,5 aralığında kalırken, perdeli çerçeve (PÇS) ve çaprazlı çerçeve (ÇÇS) sistemlerde R değerleri 4,0–5,5 aralığına ulaşmıştır. Dayanım fazlalığı katsayısı (Ω) ise ÇS sistemlerde 1,5–2,0, PÇS ve ÇÇS sistemlerde 2,0–3,0 aralığında elde edilmiştir. Yer değiştirme ve kat ötelemesi sonuçları incelendiğinde, ÇS sistemlerin özellikle kötü zeminlerde ve yüksek katlı modellerde çok yüksek yatay yer değiştirmelere ulaştığı; 10 katlı ÇS sistemlerde maksimum çatı yer değiştirmelerinin 400–450 mm seviyelerine çıktığı, buna karşılık PÇS ve ÇÇS sistemlerde yer değiştirmelerin 45–50 mm seviyelerinde sınırlandığı görülmüştür. Kat sayısı arttıkça yapı periyotlarının doğrusal olarak arttığı belirlenmiş; ortalama doğal periyotlar 3, 7 ve 10 katlı binalar için sırasıyla yaklaşık 0,45 s, 0,95 s ve 1,55 s olarak hesaplanmıştır. Analiz sürecinde PÇS modellerinde itme analizi sonuçlarının düzensiz ve güvenilir olmayan bir davranış sergilediği için ÇÇS sistemler temsilci model olarak öne çıkarılmıştır. Çalışmanın sonunda, deneysel doğrulama ihtiyacı ve hibrit sistemlerin incelenmesi gibi gelecekteki araştırma önerileri sunulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma TBDY-2018'deki 12 m yükseklik sınırını aşan CLT binalar için veri üreterek, mevcut yönetmeliklerin yetersiz kaldığı alanları ortaya koymuş ve ABTHYE-2025 ile uluslararası yönetmeliklere katkı sağlayacak nitelikte bulgular sunmuştur.The use of timber structural elements has gained significant momentum in recent years with the development of the construction sector and the updating of building codes. Particularly in regions with high seismic activity, research on timber construction materials has only recently begun, revealing a considerable knowledge gap in this field. In this study, the dynamic characteristics and seismic performance of 3-, 7-, and 10-story cross-laminated timber (CLT) buildings located in high seismic design classes (DTS1 and DTS2) are investigated. Structural models were developed using the RFEM-6 finite element analysis (FEA) software, and three different lateral load-resisting systems—moment-resisting frame systems (FS), wall–frame systems (WFS), and braced frame systems (BFS)—were evaluated under different soil conditions (ZA and ZD).Based on data obtained from 36 different models, seismic performance factors, system behavior factor (R), and over strength factor (Ω) were calculated and compared with similar coefficients in TBEC-2018 and other international seismic codes. In addition, recommendations were provided regarding the sizing of vertical and horizontal structural elements and material selection depending on seismic behavior. Results from nonlinear static pushover analyses showed that R values for frame systems (FS) remained in the range of 1.5–2.5, while shear wall frame (WFS) and braced frame (BFS) systems reached values of 4.0–5.5. The over strength factor (Ω) varied between 1.5–2.0 for FS, and between 2.0–3.0 for WFS and BFS systems. Displacement and inter story drift results indicated that FS systems experienced very high lateral displacements, especially in poor soil conditions and high-rise models. In 10-story FS systems, maximum roof displacements reached 400–450 mm, whereas in WFS and BFS systems, displacements were limited to 45–50 mm. Furthermore, the increase in the number of stories was found to linearly increase the building periods for all systems. The average fundamental periods were approximately 0.45 s, 0.95 s, and 1.55 s for 3-, 7-, and 10-story buildings, respectively. During the analysis process, since the pushover analysis for wall–frame system models exhibited irregular and unreliable behavior, leading to the selection of braced frame systems as representative models for comparative evaluation. Finally, the study emphasizes the need for future research, including experimental validation of analytical results and the investigation of hybrid timber structural systems. Overall, this study provides critical data for CLT buildings exceeding the 12 m height limitation specified in TBDY-2018, highlights the limitations of current seismic design provisions, and offers valuable contributions to the development of ABTHYE-2025 and international timber design regulations.trİnşaat MühendisliğiCivil EngineeringMaster Thesis