Karaoğlan, İsmailErdeş, Nurşah Yılmaz2025-04-132025-04-132025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=E_eEUHQic_C-LvhxNQn1W9DGKVxTcOhuDj1bvVJE9_Ok_bEHvIC96Tc3BjM1vaeohttps://hdl.handle.net/20.500.13091/10020Günümüzde lojistik sektörünün en önemli problemlerinden biri olan Araç Rotalama Problemi (ARP), müşterilerin taleplerinin karşılandığı araçlar için en uygun rotayı bulmayı amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında ARP üzerine birçok çalışma ortaya konmakta ve çözüm yöntemleri elde edilmektedir. ARP'nin en basit hali olan klasik ARP'de her müşteriye yalnızca bir kez uğranması, rotaların depoda başlayıp depoda sonlanması ve araçların belirli bir kapasiteye sahip olması gibi temel kısıtlar bulunmaktadır. ARP çeşitli alt başlıklarda incelenmekte olup bu başlıklardan biri olan Topla-Dağıt Araç Rotalama Problemi'nde (TDARP), klasik ARP'den farklı olarak müşterilerin dağıtım taleplerinin yanı sıra toplama talepleri de ele alınmaktadır. Bu problem, talep tipi ve rota yapısına göre; Birden çoğa-çoktan bire TDARP (one-to-many-to-one problems), Çoktan çoğa TDARP (many-to-many problems) ve Birebir TDARP (one-to-one problems) olarak üç ana kategoriye ayrılmaktadır. Birden çoğa-çoktan bire TDARP'lerde, depodan müşterilere teslim edilecek taleplerin yanı sıra müşterilerden de depoya geri taşınacak talepler bulunmaktadır. Çoktan çoğa TDARP'lerde, bir nokta birden fazla talep için başlangıç veya varış noktası olabilmekte iken Birebir TDARP'lerde, her talep için tek bir başlangıç ve tek bir varış noktası vardır. Bu tez kapsamında, ARP'nin türlerinden biri olan TDARP hakkında bir literatür taraması gerçekleştirilmekte olup Birebir TDARP kapsamında sınıflandırılabilecek, pratik hayatta karşılığı bulunan ve literatürde şimdiye kadar ele alınmamış bir problemin tanımı yapılmıştır. Problemin çözümü için bir matematiksel model geliştirilmiş olup matematiksel modelin performansını artırmak amacıyla modele geçerli eşitsizlikler eklenmiştir. Deneysel çalışmalar, rassal oluşturulmuş 270 adet test örneği üzerinde GAMS/CPLEX paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Klasik ARP gibi TDARP de NP-Zor problemler sınıfına girdiği için matematiksel model ile yalnızca küçük boyutlu problemlerde optimal sonuçlara ulaşılmıştır.The Vehicle Routing Problem (VRP), one of the most important problems in the logistics industry, aims to find the most suitable routes for vehicles that meet the demands of customers. Many studies on VRP are presented in favor of this purpose, and solution approaches are obtained. VRP is examined under various variants, and one of these variants, the Pickup and Delivery Vehicle Routing Problem (PDVRP), deals with the pickup demands as well as the delivery demands of the customers. This problem is divided into three main categories according to demand type and route structure: one-to-many-to-one problems, many-to-many problems, and one-to-one problems. In one-to-many-to-one problems, there are goods at the depot to be delivered to customers as well as goods at customers to be carried back to the depot. In many-to-many problems, one node can be the origin or destination point for a good, and multiple nodes can be the origin or destination point for each good, while in one-to-one problems, there is a single origin and a single destination point for each unique demand. Within the scope of this thesis, a literature review is presented on the PDVRP. Then a problem that can be classified as one-to-one problems, has a practical equivalent, and has not been addressed in literature so far, is defined. A mathematical model is developed for the solution of the problem, and the model is improved using valid inequalities to improve the performance. Experimental studies are performed with GAMS/CPLEX on 270 randomly generated test instances. Since PDVRP is an NP-Hard problem like classical VRP, the mathematical model provides optimal solutions only for small-sized instances.trEndüstri ve Endüstri MühendisliğiIndustrial and Industrial EngineeringMaster Thesis