Ulusoy, MineÜstüner, Beyza2025-01-102025-01-102024https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=LY6e5xGA7WWUpEdrBmEPLhUK6Mmds-LlrqLeFA1Zv2YHGBz4TmWVjIrzyowhDneZhttps://hdl.handle.net/20.500.13091/9834Dünya çapında engelli nüfusu göz ardı edilemeyecek kadar yüksektir. Bu çokluk, engelli bireyler için resmî alanlardan sosyal alanlara kadar birçok açıdan düzenlemeler yapmayı gerektirmektedir. Bu düzenlemeler, çoğunlukla mimarları ilgilendiren konulardan oluşmaktadır. Öncelikle alışma kapsamında engelli ve hareket kısıtlılığı olan bireylerin topluma uyum sağlaması ve kamusal alanlara eşit erişebilmesi için gerekli koşulların ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla konunun daha iyi anlaşılması için 'engelli, hareket kısıtlılığı, alışveriş merkezi ve erişilebilirlik' kavramları tanımlanmış ve çalışmayla ilişkilendirilmiştir. Engelli grupları, 'zihinsel, işitme, görme, ortopedik engeller ile dil ve konuşma bozuklukları' başlıkları altında değerlendirilip açıklanmıştır. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde erişilebilirlik konusunda yapılmış makaleler ve tezler özetlenerek bu araştırma ile doğrudan ilişkili kısımları detaylandırılmıştır. Engelli bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik çalışmaların önemi vurgulanmıştır. Bu çalışmanın kapsamında nitel araştırma yöntemi ve betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Tezin alan çalışmasında Konya'da bulunan 4 büyük AVM örneklem olarak seçilmiş, Erişilebilirlik Kılavuzu'ndaki standartlara göre değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda çalışma; Novaland AVM, Kulesite AVM, Konya M1 AVM ve Kentplaza AVM'yi kapsamaktadır. Dünyada ve Türkiye'de erişilebilirlikle ilgili yasal düzenlemeler (İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, Engelliler Hakkında Kanun, Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği) incelenmiştir. Bu uluslararası ve ulusal düzenlemelerin hedefledikleri amaçlar eşliğinde erişilebilirliğin gerekliliği vurgulanmıştır. Erişilebilirlik Kılavuzu kapsamındaki temel tasarım kuralları, bina girişleri, otoparklar, kapılar, pencereler, tuvaletler, dolaşım alanları, alarm-tesisat-işaretleme gibi konular açıklanmıştır. Bununla beraber Novaland AVM, Kulesite AVM, Konya M1 AVM ve Kentplaza AVM engelli grupları temelinde erişilebilir olup olmamaları açısından değerlendirilmiştir. Bina girişleri, dolaşım alanları, tuvaletler, otoparklar ve sosyal alanlar incelenmiş; olumlu ve olumsuz yönler tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda Konya'daki AVM'lerin erişilebilirlik açısından genel olarak yetersiz olduğu ortaya konmuştur. Ulaşım, yönlendirme, tuvaletler, sosyal alanlar gibi konularda iyileştirme önerileri sunulmuştur. Engelli bireylerin topluma entegrasyonu için erişilebilirliğin sağlanması gerekliliği vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Alışveriş Merkezi, Engelli, Engellilik, Engelli Grupları, Erişilebilir Mekân, ErişilebilirlikThe disabled population worldwide is too high to be ignored. This multiplicity requires making arrangements for disabled individuals in many aspects, from official areas to social areas. These regulations consist mostly of issues that concern architects. Firstly, within the scope of acclimatization, it is aimed to set out the necessary conditions for individuals with disabilities and mobility disabilities to adapt to society and have equal access to public spaces. For this purpose, in order to better understand the subject, the concepts of 'disability, mobility restriction, shopping center and accessibility' were defined and related to the study. Disability groups were evaluated and explained under the headings of 'mental, hearing, visual, orthopedic disabilities and language and speech disorders'. In the following sections of the study, the articles and theses made on accessibility were summarized and the parts directly related to this research were detailed. The importance of studies aimed at improving the quality of life of disabled people was emphasized. Within the scope of this study, qualitative research method and descriptive analysis technique were used. In the field study of the thesis, 4 large shopping malls located in Konya were selected as samples and evaluated according to the standards in the Accessibility Guide. In this direction, the study includes Novaland Shopping Mall, Kulesite Shopping Mall, Konya M1 Shopping Mall and Kentplaza Shopping Mall. Legal regulations related to accessibility in the world and in Turkey (Universal Declaration of Human Rights, Law on Persons with Disabilities, Accessibility Monitoring and Supervision Regulation) were examined. The necessity of accessibility in accordance with the objectives of these international and national regulations was emphasized. The basic design rules, building entrances, parking lots, doors, windows, toilets, circulation areas, alarm-installation-marking issues within the scope of the Accessibility Guide are explained. However, Novaland Shopping Mall, Kulesite Shopping Mall, Konya M1 shopping Mall and Kentplaza Shopping Mall were evaluated in terms of whether they are accessible on the basis of disabled groups. Building entrances, circulation areas, toilets, parking lots and social areas were examined; positive and negative aspects were identified. As a result of the study, it has been revealed that shopping malls in Konya are generally inadequate in terms of accessibility. Suggestions for improvement were presented on issues such as transportation, orientation, toilets, social areas. The necessity of providing accessibility for the integration of disabled individuals into society was emphasized. Keywords: Shopping Center, Disabled, Disability, Disabled Groups, Accessible Place, AccessibilitytrMimarlıkArchitectureMaster Thesis