Gül, Osman VefaSeyfi, LeventÇetinkaya, Mahmut2026-04-102026-04-102025https://hdl.handle.net/20.500.13091/13131https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hzjbWzUP3KV40T9Kt_MqkOtGwd0BKEEWjT92W0H7Fb3IIn this study, it was aimed to examine organ doses dosimetrically in imaging using Computed Tomography (CT) devices and to evaluate the effectiveness of the methods used to minimize radiation doses. CT is widely used due to its high diagnostic accuracy. However, the association of CT with high radiation doses poses potential risks for the patient. The study was carried out on the Siemens Somatom Scope (16-slice Multidetector CT) device. Alderson Rando anthropomorphic phantom is used to represent an adult person. Two methods were used for dose measurement. In Vivo Measurement: TLD-100 chips with lithium fluoride, magnesium, and titanium doped were used. TLDs are located in organs such as the brain, lens, cochlea, pituitary, temporal joint, parotid, thyroid, and breast. Estimation with Software: Organ doses were estimated using NCICT 3.0, a Monte Carlo-based software. Additional studies have also been conducted to determine Protective Equipment Effectiveness. Tissue-equivalent bolus (0,5 cm thick) for lenses and shielding with 0,50 mm Pb equivalent lead content were used for out-of-field radiosensitive organs (thyroid and breast). When the TLD measurement results obtained in cranial CT scan were evaluated, the highest absorbed dose (mean 33,0 mGy) was measured in lenses that were directly exposed to primary radiation and were close to the surface. The thyroid dose exposed to secondary radiation was measured as 1,73 mGy, and the mean dose in breast tissue was 0,18 mGy. This rapid decrease in absorbed dose in out-of-field organs is explained by the inverse-square law. 0,50 mm Pb equivalent lead shields effectively damped scattered low-to-medium energy photons. These shields resulted in a significant and significant dose reduction of 39,88% in thyroid dose and 55,56% in breast tissue (p<0,001). These results suggest that out-of-domain shielding is an effective tool in dose optimization. The use of tissue-equivalent bolus material resulted in a limited reduction in lens dose, which was not statistically significant. This suggests that the bolus cannot adequately reduce the primary photon flux. All absorbed doses estimated by the NCICT 3.0 software were observed to be systematically lower compared to TLD measurements. While the difference is around 29-33% in intra-field organs (Brain, Lens, Pituitary), the difference is much more pronounced in extra-abular organs (Thyroid: 76,9%, Breast: 72,2%). This large difference suggests that Monte Carlo-based software cannot fully capture instrument-specific spectral and filtration effects (especially scattering in the far field).Bu çalışmada Bilgisayarlı Tomografi (BT) cihazları kullanılarak yapılan görüntülemelerde organ dozlarının dozimetrik olarak incelenmesi ve radyasyon dozlarını minimize etmek için kullanılan yöntemlerin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. BT, yüksek tanısal doğruluğu nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, BT'nin yüksek radyasyon dozları ile ilişkili olması, hasta için potansiyel riskleri beraberinde getirir. Çalışma, Siemens Somatom Scope (16 kesitli Çok Dedektörlü BT) cihazında gerçekleştirilmiştir. Yetişkin bir insanı temsil eden Alderson Rando antropomorfik fantom kullanılmıştır. Doz ölçümü için iki yöntem kullanılmıştır. İn Vivo Ölçüm: Lityum florür, magnezyum ve titanyum katkılı TLD-100 çipleri kullanılmıştır. TLD'ler beyin, lens, kohlea, hipofiz, temporal eklem, parotis, tiroit ve meme gibi organlara yerleştirilmiştir. Yazılım ile Tahmin: Monte Carlo tabanlı bir yazılım olan NCICT 3.0 kullanılarak organ dozları tahmin edilmiştir. Ayrıca Koruyucu Ekipman Etkinliğini belirlemek için de ek çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Lensler için doku eşdeğeri bolus (0,5 cm kalınlığında) ve alan dışı radyoduyarlı organlar (tiroit ve meme) için 0,50 mm Pb eşdeğer kurşun içerikli koruyucular kullanılmıştır. Kranial BT taramasında elde edilen TLD ölçüm sonuçları değerlendirildiğinde en yüksek soğurulan doz (ortalama 33,0 mGy), primer radyasyona doğrudan maruz kalan ve yüzeye yakın olan lenslerde ölçülmüştür. Sekonder radyasyona maruz kalan tiroit dozu 1,73 mGy, meme dokusundaki ortalama doz ise 0,18 mGy olarak ölçülmüştür. Alan dışı organlarda soğurulan dozdaki bu hızlı düşüş, ters-kare yasası ile açıklanmıştır. 0,50 mm Pb eşdeğer kurşun kalkanlar, saçılan düşük-orta enerjili fotonları etkin biçimde sönümlemiştir. Bu kalkanlar, tiroit dozunda %39,88, meme dokusunda ise %55,56 oranında belirgin ve anlamlı doz azalımı sağlamıştır (p<0,001). Bu sonuçlar, alan-dışı kalkanlamanın doz optimizasyonunda etkili bir araç olduğunu göstermektedir. Doku eşdeğeri bolus materyalinin kullanılması, lens dozunda sınırlı bir azalma sağlamış ve bu azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu durum, bolusun birincil foton akısını yeterince azaltamadığını göstermektedir. NCICT 3.0 yazılımı tarafından tahmin edilen tüm soğurulan dozların, TLD ölçümlerine kıyasla sistematik olarak daha düşük olduğu gözlenmiştir. Alan içi organlarda (Beyin, Lens, Hipofiz) fark yaklaşık %29–33 civarındayken, alan dışı organlarda (Tiroit, Meme) fark çok daha belirgindir (Tiroit: %76,9, Meme: %72,2). Bu büyük fark, Monte Carlo tabanlı yazılımların cihaza özgü spektral ve filtrasyon etkilerini (özellikle uzak alandaki saçılmayı) tam olarak yakalayamadığını göstermektedir.trElektrik ve Elektronik MühendisliğiBilgisayarlı TomografiElectrical and Electronics EngineeringComputed TomographyMaster Thesis