Öztürk, AlicanArıcı, Ömer Kağan2024-07-302024-07-302022978-605-71611-1-6https://hdl.handle.net/20.500.13091/5962Bu çalışmada Konya kent merkezine yakın (Eğribayat-Tatlıcak) çevresindeki atık su kanalı- sanayi bölgesi-katı atık depolama merkezi alanları içerisinde kalan toprak ve yetiştirilen buğdayların jeojenik, ve antropojenik yönden değerlendirilmesi, kirlilik haritalarının ortaya çıkarılamsı ve sağlık açısından yetişkinler ve çocuklar risk düzeyinin (kanserojenik risk değerlendirmesi) araştırması-potansiyel toksik element etkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada Jeobirikim İndeksi/Geoaccumulation indeks’e göre N1 bölgesinde kurşun “kirli/polluted”, Arsenik ve civa “ orta derecede kirli/moderately” tesbit edilmiştir. Kirlilik Faktörü/Contamination Factor’e göre; N1 numunesinde Kurşun elementi açısından “çok yüksek faktör/very high factor”, Arsenik ve Civa ve elementi açısından “önemli dercede faktör/considerable factor”, Kadminyum açısından “orta derecede faktör/moderate factor”, N9, N10 toprak numunelerinde Arsenik açısından ise “orta derecede faktör/moderate factor” olarak tespit edilmiştir. Buğdaylardaki ortalama kontsantrasyonları değerlendirilerek demir, krom ve kadminyum genel verilere göre yüksek olduğu tespit edilmiş ve bu elementlerin ana tahliye kanalına bağlı antropojenik kökenli olduğu düşünülmüştür. Ayrıca N8 bölgesinden alınan buğdayda özellikle Pb içeriğinin limit değerinin üzerinde olduğu tespit edilmiş ve buğdayların tüketilmesinin insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler göstereceği ön görülmüştür. Bölgede Nikel ve Alüminyum için; N2, N3, N4, N7, N8, N9, N16 ve N17 noktalarında, Mangan ve Krom için; N3 noktasında, bu elementlerin konsantrasyonu yetişkin ve çocuklar’da inhalation yolu ile etkilenme seviyesi “Orta/Medium” düzeyinde kansorejen risk taşımaktadır. Diğer elementlerin kanserojenik riski “Çok düşük/Very Low” ve “Düşük/Low” seviyesindedir. Konya’nın doğu-güneydoğusunda bulunan ofiyolitik birimler ile kuzey-kuzeybatı bölgesinde yer alan Kurşunlu-Sızma-Ladik yer alan terk edilmiş civa ocağı inceleme alanındaki topraktaki Hg, As, Pb ve Ni gibi ağır metal birikimini kontrol eden önemli jeolojik olaylar olarak tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda Konya ve yakın çevresindeki Permiyen-Ordovisiyen yaşlı (Bozdağ ve Bağrıkurt formasyonu ile Karadağ metamagmatikleri) ve Neojen yaşlı (Küçükmuhsine formasyonu) birimlerin toksik elementlerin potansiyel kaynağı (jeojenik) olduğu düşünülmekte ve yapılacak çalışmaların bu bölgelerde yoğunlaşması gerekmektedir.In this study, the soil and wheat grown in the waste water channelindustrial area-solid waste storage center areas around Konya city center (Eğribayat-Tatlıcak) were investigated. In this direction, it is aimed to evaluate the soil and wheat in terms of geogenic and anthropogenic, to reveal the pollution maps and to investigate the risk level (carcinogenic risk assessment) on adults and children in terms of health-to reveal the potential toxic element effects. In this study, according to Geoaccumulation Index, lead were determined as "polluted", arsenic and mercury were determined as "moderately polluted" in N1 region. According to Contamination Factor; it was determined as “very high factor” in terms of Lead element in N1 sample, “considerable factor” in terms of Arsenic and Mercury elements, “moderate factor” in terms of Cadmium, and “moderate factor” in terms of Arsenic in N9, N10 soil samples. By evaluating the average concentrations in wheat, it was determined that iron, chromium and cadmium were higher than the general data and these elements were thought to be of anthropogenic origin connected to the main discharge channel. In addition, it was determined that the Pb content of the wheat which taken from the N8 region was above the limit value and it was predicted that the consumption of wheat would have negative effects on human health. For Nickel and Aluminum in the region; at the points N2, N3, N4, N7, N8, N9, N16 and N17; for Manganese and Chromium; at the N3 point, the concentration of these elements carries a carcinogenic risk at the "Medium" level, where it is affected by inhalation in adults and children. It has been determined that there are important geological events controlling the heavy metal accumulation such as Hg, As, Pb and Ni in the soil in the study area of the ophiolitic units located in the eastsoutheast of Konya and the abandoned mercury mine located in the Kurşunlu-Sızma-Ladik regions in the north-northwest region. In line with the results obtained from the study, it is thought that Permian-Ordovician aged (Bozdağ and Bağrıkurt formation and Karadağ metamagmatics) and Neogene aged (Küçükmuhsine formation) units in Konya and its vicinity are potential sources (geogenic) of toxic elements and studies to be carried out should be concentrated in these regions.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessAğır MetalHeavy MetalBuğdayWheatEğribayat-TatlıcakKirlilikPollutionToksisiteToxicityConference Object