Asan, KürşadAyyürek, Metehan2025-07-102025-07-102025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5NNqZKwwGohPh6_KCcfp-mOpvSPkwwqie_QrfyyJiD84NKgSkE8R0Pvaw0dg-_9Qhttps://hdl.handle.net/20.500.13091/10181Bu çalışmada Yunak (Konya) güneyinde yüzeyleyen lamproitik kayaların petrografik ve jeokimyasal (major-iz element ve Nd-Hf izotopları) özellikleri araştırılmıştır. Çalışma alanının temelinde, Jura-Kretase yaşlı kireçtaşı, dolomit ve ofiyolitik kayalar yer almaktadır. Bu temel üzerine, Miyo-Pliyosen yaşlı göl-akarsu çökelleri ve küçük hacimli lav akıntıları olarak yüzeyleyen Yunak Lamproitik Kayaları (YLK) uyumsuz olarak gelmektedir. YLK birimleri değişken oranlarda olivin, klinopiroksen, filogopit, nadir amfibol fenokristallerinin sanidin, klinopiroksen ve opak minerallerce zengin mikrolitik veya mikrokristalen hamur içinde dağıldığı porfirik doku ile karakteristiktir. YLK birimleri olivin lamproit, filogopit lamproit ve bunların arasındaki geçişi temsil eden olivin filogopit lamproit olarak sınıflandırılmıştır. YLK birimlerinin SiO2 içerikleri % 53-57 arasında değişmekte ve jeokimyasal olarak ultrapotasik (K2O: % 5-11; MgO: % 6-11 ve K2O/Na2O: % 3-11) karakter sergilemektedir. Ayrıca YLK, yüksek Ba (~1000-4000 ppm), Zr (~500-1000 ppm), Sr (~950-1100 ppm) içeriklerine sahiptir. YLK birimleri, orojenik (olivin lamproit; göreceli yüksek BİYE/YAEE oranları) ve anorojenik (filogopit lamproit; göreceli düşük BİYE/YAEE oranları) olmak üzere iki farklı tip uyumsuz iz element deseni sergilemektedir. İlaveten, olivin lamproitler (ɛNd: -5.93'den -6.03'a kadar; ɛHf: -8.01'den -8.41'e kadar) ile filogopit lamproitler (ɛNd: -2.32; ɛHf: 5.92) arasında Nd-Hf izotop bileşimleri açısından belirgin farklılık mevcuttur. Jeokimyasal olarak farklı bu iki kaya grubu birbirleriyle fraksiyonel kristalleşme yoluyla ilişkili olamazlar. Ayrıca, incelenen lamproitik kayaların gelişiminde kabuk kontaminasyonun etkisi önemsizdir. Böylece, bu belirgin jeokimyasal farklılık bunların farklı manto kaynağından türediğine işaret etmektedir. Elde edilen jeokimyasal bulgular, orojenik YLK birimlerinin yakın geçmişteki dalma-batma (yitim) süreçleriyle ilişkili olarak metasomatize olmuş litosferik manto kaynağından, anorojenik YLK birimlerinin ise astenosferik ergiyikler ile ilaveten zenginleştirilmiş litosferik manto kaynağından türediğini göstermektedir.In this study, petrographical and geochemical (major-trace element and Nd-Hf isotopes) properties of lamproitic rocks from the Yunak area (Konya) were investigated. Jurassic-Cretaceous limestone, dolomite and ophiolitic rocks constitue basement of the study area. Mio-Pliocene fluvio-lacustrine deposits and Yunak Lamproitic Rocks (YLK) which outcrops as small volume lava flows, unconformably overlie this basement. The YLK units are characterized by porphyritic textures in which variable amounts of olivine, clinopyroxene, phlogopite, and rare amphibole phenocrysts are set in microlitic or microcrystalline groundmass rich in sanidine, clinopyroxene and opaque minerals. The YLK units are classified as olivine lamproite, phlogopite lamproite, and olivine phlogopite lamproite representing the transition between them. The SiO2 contents of the YLK units vary from 53% to 57% and they geochemically exhibit ultrapotassic (K2O: 5-11%; MgO: 6-11% and K2O/Na2O: 3-11%) character. Additionally, YLK has high Ba (~1000-4000 ppm), Zr (~500-1000 ppm), Sr (~950-1100 ppm) contents. YLK units exhibit two different types of incompatible trace element patterns: orogenic (olivine lamproite; relatively high LILE/HFSE ratios) and anorogenic (phlogopite lamproite; relatively low LILE/HFSE ratios). Additionally, there exists a significant difference in Nd-Hf isotope compositions between olivine lamproites (ɛNd: -5.93 to -6.03; ɛHf: -8.01 to -8.41) and phlogopite lamproites (ɛNd: -2.32; ɛHf: 5.92). These two geochemically different rock groups cannot be related to each other by fractional crystallization. Moreover, the effect of crustal contamination in the evolution of the studied lamproitic rocks is insignificant. Thus, the prominent geochemical difference indicates that they were derived from different mantle sources. The obtained geochemical findings show that the orogenic YLK units were derived from a lithospheric mantle source metasomatized by recent subduction-related processes, while the anorogenic YLK units were derived from a lithospheric mantle source that has been additionally enriched with asthenospheric melts.trJeoloji MühendisliğiGeological EngineeringMaster Thesis